ÇİĞDEM YUMRUSU

(Bulbus Croci)

Crocus cancellatus Herbert (İridaceae) ve buna yakın diğer türlerin taze yumrusudur. Bu tür 4-7 yapraklı, sonbaharda çiçek açan, çok yıllık otsu bir bitkidir. Çiçekler mavimsi leylak renkli, 6 parçalı, stamen 3 tane, stilus çok parçalı. Yumrunun üstü koyu kahve renkli ve kafes görünüşünde bir kabuk ile kaplıdır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın bir türdür.

Nişasta ve şekerler taşımaktadır.

Prof. Asuman ve Turhan Baytop’un Anadolu çiğdemleri üzerinde yaptıkları çalışmalar nedeniyle, Denizli civarında (Honaz dağı) yetişen bir çiğdem türüne Crocus baytopiorum adı verilmiştir

d).

Diğer isimler: Çidem, Gözenek (Kayseri: Bünyan).

Anadolunun bazı bölgelerinde ilkbaharın gelişi, çocuklar tarafından “Çiğdem pilavı” pişirilerek

kutlanmaktadır (2). Baharın müjdecisi olan çiğdemler açınca, mahallenin çocukları, maniler söyleyerek, evleri kapı kam dolaşırlar. Her eve bir demet çiğdem çiçeği vererek karşılığında pilav yapmak için yağ, bulgur, tuz gibi şeyleri alırlar. Kasabanın dışında uygun bir yerde toplanan çocuklar topladıkları bulgura, çiğdem yumrularını katarak “Çiğdem pilavı” hazırlarlar ve hep birlikte eğlenerek yerler.

Söylenen maniler bölgelere göre değişmektedir. Bir örnek olarak Amasya bölgesinde söyleneni vereceğiz.

“Çiğdem çicecük,

Ebem küçücük, Verenin oğlu olsun, Vermeyenin kızı olsun.,,

Halen de devam etmekte olan bu baharı karşılama şenliği, Hititler devrinde Anadoluda yapılmakta olan “Bahar Bayramı” (3)’nın bir devamı olarak görülmektedir.

Aynı biçimde Navruz çiçeği (İris persica L.) ‘de ükabahann müjdecisi sayılır. Orta Anadoluda (Kayseri yöresi) “Navruz kavuşturmak” diye bir adet bulunmaktadır. Karların eriyip baharın gelmesi ile çocuklar çıplak ayak ile dağlara gider ve ilk açan navruz çiçeklerini toplayıp evlere getirirler. Toplanan bu navruz çiçekleri, geçen yıl toplanmış olan ve bir dini kitabın sayfalan arasında

bulunan navruz çiçeklerinin yanma konur (kavuşturmak). Dualar okunur, sağlıkla bahara eriştirdiği için Tanrıya şükredilir. Bu şekilde, kitabın sayfaları, her sene yeni gelen, navruz çiçekleri ile dolar (4).

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ