Çocuklarda Ergenlik (Püberte)
Ergenlik (püberte), çocukluktan erişkinliğe geçiş sürecidir. Bu süreç hormonal etkiyle ortaya çıkar. Gonadlarm ve sekonder cins belirtilerinin gelişmesi, büyüme ve kemik olgunlaşmasında belirgin hızlanma, vücut oranlarında ve vücut yapısında değişiklik ergenlik sürecinin özel likliklerini oluşturur.
Vücutta ergenliğe yol açan hormonal değişiklikler daha erken (6 8 yaşlarda) başlamakla birlikte ergenliğin ilk klinik belirtileri kız çocuklarında 10, erkeklerde 12 yaşında ortaya çıkar. Biyolojik değişikliklerin tamamlanması genellikle 3 5 yıl sürer. Bu sürede gonadlar olgunlaşarak kızlarda menstrüel siklus ve ovülasyon, erkeklerde spermatogenez başlar ve üreme kapasitesi olmayan çocuk organizması, üretken bir bireye dönüşür. Cins hormonlarının salgılarının artması ile cinse özgü sekonder cins karakterleri belirir. Bu değişikliklerin yamsıra boy büyümesinde ve kemik olgunlaşmasında belirgin bir hızlanma, vücut tartısında, çeşitli organların ve vücut kısımlarının boyutlarında bir artma görülür. Vücut yapısı çocuktan erişkine değişir. Seksüel di morfizm (vücut yapısında kız ve erkek farklılığı) belirginleşir. Ergenlik döneminin sonunda (kızlarda ortalama 16, erkek çocuklarda 18 yaş) bireyin büyüme ve gelişmesi büyük ölçüde tamamlanmıştır.
Adolesans, bazen ergenlikle eş anlamda kullanılmakla birlikte yaşamın bu döneminde vücutta oluşan biyolojik değişikliklere eşlik eden ruhsal gelişme ve psikososyal değişiklikleri de kapsayan bir terimdir. Adolesans dönemi, ergenliğin başlangıcından 18 20 yaşlarına kadar olan süreyi içerir.
Ergenlik dönemi, genetik özelliğe bağlı biyolojik variasyonun ve bireysel farklılıkların en belirgin olduğu yaşam dönemidir. Ergenlikte oluşan değişikliklerin sıra düzeni her çocukta hemen eştir. Buna karşın ergenliğe erişme yaşı ve ergenliğin süresi bir çocuktan diğerine büyük farklılıklar gösterir. Kız çocuklarında ergenliğin ilk belirtileri 8 yaş kadar erken, 13 yaş kadar geç
oluşabilir. Erkeklerde bu alt ve üst yaş sınırları 9 1/2 —15 yaştır. Ergenlik süresi de 2 yıl ile 6 yıl arasında değişebilir. Bireysel farklılıkların yamsıra ergenlikte ırklar ve toplumlar arası farklılıklar da bildirilmiştir.
Ergenlikte gözlenen somatik ve fizyolojik gelişme, hipotalamus hipofiz gonad ekseni hormonlarının salgılanmalarmdaki değişiklikler sonucu ortaya çıkar. Ayrıca sürrenal korteks an drojen hormonları, büyüme hormonu ve prolak tin gibi hipotalamus hipofiz gonad ekseni dışı hormonların salgılanmalarmdaki değişiklikler de ergenlik sürecinde rol oynar.








Leave a Reply