Çocuklarda MEtabolik Asidozda Sıvı TEdavisi

Akut dehidratasyon gösteren hastalarda ve özellikle ishal sonucu oluşan dehidratasyonda ge­nellikle metabolik tipte bir asidoz gelişmiştir. Rehidratasyon ile renal perfüzyonun düzelmesi ve renal kompansasyon mekanizmalarının hare­kete geçmesi, ayrıca sıvıdaki glükozun etkisiy­le vücutta katabolizmanm azalması, primer has­talığın tedavisi (ateşin düşmesi, insülin, vb) ve asidoza yol açan diğer nedenlerin ortadan kalk­ması ile asidoz çok defa kendiliğinden düzelir. Ancak kan bikarbonat değeri 8-10 mEq/l altın­da veya pH 7.2 den düşük olan hastalarda parenteral sıvılara mutlaka sodyum bikarbonat, sodyum laktat veya THAM (tris-hidroksimetil aminometan, Tris tamponu) gibi alkalinizan sı­vıların ilâvesi gereklidir. Klinik uygulamada bu amaçla en sık kullanılan bileşim sodyum bikar­bonattır.

Ağır asidoz dışında da akut dehidratasyon tedavisinde   kullanılan  sıvılara  genellikle  20-3mEq/l HCOa– ilave edilir. Bu şekilde verilen sıvı, bikarbonat içeriği. yönünden plazmaya ya-kmlaştırılmış olur.

Asidoz durumunda verilmesi gerekli NaHCOs miktarı aşağıdaki formüle göre hesaplanabilir:

Verilecek NaHC03 (mEq) = İstenen HCO,~ düzeyi — hastanın HC03– düzeyi CmEq/l) x 0.6 x vücut tartısı

Ticarette bulunan % 8.4 lük molar sodyum bikarbonat solüsyonunun 1 mi si 1 mEq Na ve 1 mEq HC03~ içerir.

Hastanın kan bikarbonat ve pH düzeyinin bilinmediği ve asidoz olasılığı düşünülen du­rumlarda kan bikarbonat değerini 5 mEq/l yük­seltecek dozda NaHC03 parenteral solüsyona ila­ve edilir. 10 kg lık bir çocukta bu miktar:

5 x 0.6 x 10 = 30 mEq (% 8.4 NaHC03 solüs­yonundan 30 mi) olacaktır.

Orta derecede asidoz durumları için sod­yum bikarbonat dozu 2-3 mEq/kg olarak da he­saplanabilir. Hesaplanan miktar, 4 veya 8 saat­lik perfüzyon sıvısına ilave edilir. Ağır asidoz-da daha küçük dozlarda (0.3-1 mEq/kg) NaHC03 İV bolus olarak uygulanabilir ve duruma göre bu  miktar bir  saatlik aralarla tekrarlanabilir.

NaHC03 yerine sodyum laktat kullanılma­sında serilecek miktar, 1/6 molar sodyum lak­tat solüsyonunun 4.2 ml/kg lık dozunun kan HC03– değerini 1 mEq/i yükselteceği esasına göre hesaplanır.

Yenidoğan döneminde laktat güç metabolize olduğundan kullanılmamalı, bikarbonat ya da THAM tercih edilmelidir.

Na yüklenmesinden kaçınılması gereken du­rumlarda (hipernatremi, ödem, oligüri, konjestif kalp yetersizliği) THAM tercih edilir. Çocuklar­da 0.3 M THAM (tris-hidroksimetil aminometan) solüsyonundan 0.5-5 ml/kg/saat verilir. THAM dozu her 0.1 pH birimi için 1 mi/kg dozda, pH yi 7.4 e çıkaracak şekilde de hesaplanabilir. Veril­me hızı ı ml/dak yi geçmemelidir.

Örneğin vücut tartısı 3 kg, pH 7.2 olan bir hastada verilecek THAM miktarı 3x2x1 = 6 mi dir. Ancak THAM verilirken hipoglisemi ve solu­num durmalarına karşı dikkatli olmalıdır.

Akut dehidratasyonda volüm azalması, os-molalite ve pH değişiklikleri yanında önemli bir değişiklik de vücuttan potasyum kaybı ve bu­nun neden olduğu, bazen ölüme götürebilen kli­nik tablodur. Potasyum genelde bir hücre içi elementi olduğundan parenteral sıvı tedavisinde potasyum açısından şu genel ilkelere dikkat et­mek gerekir: 1) Anüride ve oligüride potasyum verilmesi tehlikeli olabilir. Hasta bolca idrar yapmaya başlamadan önce parenteral sıvıya po­tasyum eklenmemelidir, 2) Parenteral sıvının potasyum konsantrasyonu 20-40 mEq/l arasında olmalıdır (% 7.5 lik KC1 solüsyonunun 1 mi sin­de 1 mEq K+ ve 1 mEq Cl- vardır), 3) Potasyum yüklemesinden kaçınmak için parenteral sıvının verilme hızı dikkatle ayarlanmalıdır. Nadir ola­rak, potasyum eksikliğinin çok belirgin olduğu vakalarda anürik hastaya potasyum verilmesi gerekir. Bu tedavi kan potasyum düzeyinin ve EKG nin sürekli izlenmesi koşulu ile yapılabi­lir.

Asidoza karşın klinik, elektrokardiografik, biyokimyasal bulgular belirgin bir potasyum ek­sikliği gösteriyorsa, aşağıda tekrar değinileceği şekilde, asidozun düzeltilmesinden önce potas­yum eksikliği giderilmelidir.

Birçok dehidratasyon durumunda dışkı ve idrar ile önemli kalsiyum kayıpları da olabilir. Hastada gizli veya belirgin tetani belirtileri varsa asidoz tedavisinden önce % 10 luk Ca-glükonat-tan 0.5-1.5 ml/kg İV olarak ve nabız kontrolü ile yavaş yavaş (dakikada 1 mi) verilmelidir. Post-asidotik tetani, asidozun düzeltilmesi ile ortaya çıkan tetani için kullanılan bir terimdir. D vi­tamini eksikliğinin oldukça, yaygın olduğu ül­kemizde bu noktaya da  özen gösterilmelidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ