Çocuklarda Palpasyon

Hasta sırtüstü pozisyonda, dizler bükük şe­kilde ve çocuk sakinleştirilerek karın palpasyonu yapılır. Büyükçe çocuklara derin nefes alıp vermeleri söylenir.

Muayeneye parmak uçları ile karın hafif yoklanarak yüzeysel olarak başlanır, daha sonra derin palpasyon yapılır. Karnın sol alt, sol üst, sağ üst ve sağ alt bölümleri sırasıyla muayene edilir. Bir bölgede hassasiyet saptanıyorsa, ço­cuğun yüz ifadesi sürekli gözlenerek palpasyon tekrarlanır.

Karında hassasiyet varlığı ve bu hassasiye­tin rijidite (lokal kas spazmına bağlı sertlik) ile birlikte olup olmadığı araştırılır. Hastanın istem­li olarak kaslarını sertleştirmesini önlemek için sıcak elle, hasta ile konuşarak muayene sürdü­rülmelidir. Bütün karın bölgesinin sert ve hassas olması generalize peritonitte görülür.

Karında, epigasitriumdan başlayıp bütün karma yayılan ani ağrı ile birlikte şiddetli rijiditenin (tahta karın) varlığı en sık perforasyonlar-da görülür.

Karnın sağ alt bölümünde hassasiyet ve riji­dite akut apandisite işaret eder. Akut apandisitte ağrı genellikle göbek çevresinden ve epigastri-umdan başlar, birkaç saat geçtikten sonra kar­nın sağ alt bölümüne lokalize olur ve kas rijidi-tesi belirir. Hemen daima bulantı ve kusma da vardır.1 Bazen ishal görülebilir. Retroçekal veya pelvis içi appendiks yerleşmelerinde bu belirtiler bulunmayabilir. Nadiren enteritler, kız çocukla­rında adneks iltihapları da karnın sağ alt bölü­münde hassasiyete yol açabilir. Sağ üreterde ta­şa bağlı kolik şeklindeki ağrılar akut apandisit ile karışabilir. Üreter koliğinde kas rijiditesi yoktur. Okul çocukluğu çağında oldukça sık rast­lanılan mesenterik lenfadenitler, daha nadir ola­rak regional enteritlerin akut hecmelerinde de karında hassasiyet oluşur. Periyodik hastalık (ailevi Akdeniz ateşi) periyodik olarak gelen yük­sek ateş, karın ağrısı, kabızlık ve bazen göğüs ağrısı nöbetleri ile seyreder. Orta derecede riji­dite olabilir. Kabakulak komplikasyonu olarak gelişen akut pankreatitler de karında yaygın bir hassasiyete yol açar.

Karnın sağ üst bölümünde hassasiyet   kısa sürede oluşan karaciğer büyümelerinde, hepatitte, invaginasyonda görülebilir. Sol üst bölümde­ki hassasiyet ise dalak büyümesi, yırtılması ve­ya infarktüs işareti olabilir.

Palpasyonda hassasiyet alman çocuklarda çoğu kez İcarın ağrısı şikâyeti bulunmakla bir­likte bu iki bulguyu ayrı ayrı değerlendirmek gerekir. Örneğin invaginasyon, idrar yollarında taş ve ağır ishal şiddetli, kolik şeklinde karın ağ­rısına yol açar. Buna karşın apandisit ve perito­nitte karın ağrısı bu derece şiddetli olmayıp pal­pasyonda hassasiyet daha belirgindir.

Palpasyonla karında serbest asit varlığı araştırılır. Asit aranması için bir elin avucu kar­nın bir tarafına konulur ve hafifçe basınç yapı­lır. Diğer el ile karnın öbür yanma fiskeler tar­zında darbelerle vurulur. Asit varlığında fiskele­rin oluşturduğu dalgalanma karşı tarafta hisse­dilir (sensation des flot).

Periton boşluğunda fazla sıvı bulunduğunda büyümüş olan organlar veya kitle kolay palpe edilemez. Bu durumda elle hafif darbeler yapılır. Bu vuruşlar sırasında el altında bir organ veya kitle varsa, parmak uçlarından uzaklaşır. Ancak sonra bütün sıvıya yayılan basınç nedeniyle ye­niden yüzeye doğru gelerek parmak uçlarına çarpar (signe de glacon, buz belirtisi).

Çalkantı belirtisi (klepotaj), sıvı ve hava ile dolu organ üzerinde alman bir belirtidir. Elle birden bastırılıp bırakıldığında bir ses duyulur, aynı zamanda elle de hissedilir.

Karaciğer palpasyonu .  Karaciğer palpasyo-nu, orta klaviküla çizgisi üzerinde inspirasyon sırasında diyafragmanm itilmesi ile aşağı doğru inen karaciğerin alt kenarının ele çarpması ile değerlendirilir. Yenidoganlarda karaciğerin alt kenarının, kosta kenarını 2 cm kadar geçmesi normaldir. 8-8 yaşlarına kadar normal çocuklar­da da karaciğer kosta kenarını 1-2 cm geçebilir. Çocuklarda hepatomegali kalp yetersizliği, hepa-tit, depo hastalıkları, primer veya metastatik tü­mör gibi çok çeşitli nedenlerle oluşabilir. Nor­malde kenarı hafif kunttur, keskin değildir. Kı­vamı orta sertliktedir. Palpasyonla ağrı olmaz. Karaciğer fibrozunda kenar sert ve keskindir. Staz karaciğerinde ve karaciğer yağlanmasında karaciğer büyük, kenarı kunttur. Staza bağlı hepatomegalide, infeksiyöz hepatitte, infeksiyöz mononükleozda, karaciğer apselerinde palpas­yonla karaciğer ağrılı ve yumuşaktır.

Hepatomegaliyi, hepatoptozdan ayırmak için karaciğerin üst kenarı da belirlenmelidir. Bunun için sağ hemitoraksta orta klaviküla çizgisi hizasından, kosta aralıklarına perküsyon yapılır. Submatiteriin başladığı yer üst kenarı gösterir. Normalde submatite dört veya beşinci, mutlak matite ise altıncı interkostal aralıkta başlar.

Triküspid yetersizliğinde ve konjestif kalp yetersizliğinde karaciğerde sistolik pülsasyon alınabilir.

Dalah palpasyonu ;. Sütçocuklarmda patolo­jik bir durum olmadan da dalak kosta kenarını 1 cm geçebilir. Birçok infeksiyonlarda, kan has­talıklarında, portal ven tıkanıklığında splenome-gali görülebilir. Akciğer hastalıklarında diyafragmanın aşağı itilmesi ile palpasyon sırasında dalak büyümüş bulunabilir. Zayıf çocuklarda ligaman gevşekliği sonucu aynı bulguya rastlana­bilir. Perküsyonla organın üst sınırı saptanarak ptoz, splenomegaliden ayırt edilmelidir.

Dalak palpasyonu, hastanın sağında duru­larak ve sağ elle yapılır. İnspirium sırasında da­lağın parmaklara çarpması beklenir. Ekspirium-da el biraz daha yukarıya kaydırılır. Orta klavi­küla çizgisi üzerinde kalınmaz, palpasyon sol koltuk doğrultusunda yukarı doğru ilerletilir. Başka bir yöntem ise hastayı sağma çevirerek, bacaklar fleksiyon durumundayken, bimanuel palpasyonla yapılan muayenedir. Sol el sol lom-ber bölgeye sokulur ve parmaklarla öne doğru basınç yapılır.

Median kenarında çentik bulunuşu, solu­num hareketleriyle inip çıkması, arkadan çok ön duvara yakın oluşu, palpasyonla elin kitlenin arkasına varabilmesi, üst kutba ulaşılamaması gibi bulgularla dalak böbrekten ayırt edilir.

Dalak büyüklüğünün araştırılmasında per­küsyon da yararlıdır. Dalak matitesi, solda do­kuz ve onuncu interkostal aralıkta ve orta kol­tuk çizgisini öne doğru aşmayacak şekilde alı­nır. Dalak matitesinin ön koltuk çizgisini aşması patolojiktir. Dalak fazla büyüdüğü zaman, sol meme altında ve solda ön koltuk çizgisi ile altta kosta yayı arasında kalan, normalde timpan ses veren Traube alanında matite alınır.

Dalağın doğumsal yokluğu nadir bir durum­dur. Dalağın travmatik olarak yırtılmasında şok bulgularına ek olarak karnın sol üst kadranında hassasiyet ve rijidite alınır. Sol kadrana basınç uygulandığında sol omuzda ağrı olabilir. Nadiren eritrobîastosis fetaliste dalak yırtılabilir. İnfek-siyöz mononükleozda da dalak rüptürü riski yüksek olduğundan dalak palpasyonu çok dik­katli yapılmalıdır.

Böbreklerin palpasyonu .- Böbrekler retrope-ritoneal organlardır. Bimanuel palpe edilirler. Önde el orta çizgiye yakın, orta klaviküla çiz­gisinin median tarafına konulur, arkadaki el ile böbreğe öne doğru basınç uygulanır. Palpas­yon derin eltâ Mrium sonunda iki el birbirine yaklaştırılarak yapılır. Böbreğin iki el arasında önden arkaya, arkadan öne doğru gelişine «bal-lotement» denir. Normal yenidoğanda böbrekler genellikle palpe edilebilir. Polikistik böbrekte her iki böbrek büyümüştür, yüzeyi düzensizdir. Hid-ronefrozda böbrek büyük, yüzeyi düzgündür.

Retroperitoneal kitlelerin varlığı da bima­nuel yöntemle araştırılır. Karın palpasyonunda karaciğer, dalak ve böbrekler palpe edildikten sonra karında kitle varlığı önce yüzeysel, sonra derin palpasyonla araştırılır. Kitle ele gelirse kı­vamı büyüklüğü, mobil olup olmadığı, lokalizasyonu, palpasyon sırasında hastanın ağrı duyup duymadığı belirlenir. Ayrıca kitlenin balote edip etmediğine bakılır.

Glob vesicale, pubis üzerinde esnekliği olan bir top gibidir. Şuurun kapalı olduğu durumlar­da mesanenin dolu olup olmadığı perküsyonla aranmalıdır. Sonda ile idrar boşaltıldığında kitle kaybolur.

Mezenter ganglionlarının ileri derecede büyü­mesi, karnın orta kısmında derin palpasyonla güçlükle palpe edilen küçük kitleler oluşturur. Tüberkülozda, abdominal lenfomada rastlanabi­lir.

Abdominal aort aneorizması da pulsatil bir tümör gibi palpe edilir. Karnın alt bölümünde ele gelen kitleler kız çocuklarında överlerle ilgili olabilir. Sütçocuklarmda teratom akla gelir. Bu durumda rektal muayene gereklidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ