Archive for bitkiler

You are browsing the archives of bitkiler.

AK GÜNLÜK

(Olibanum, Gummi Olibanum): Boswellia (Burseraceae) türlerinin kabuklanndan elde edilen bir usaredir. Bosweilia türleri küçük ağaçlar olup Kuzey Afrika (B. carteri Birdw, ve B frereana Birdw.) ve Hindistan (S. serrata Rox.b.) da yetişmektedir. Ak günlük elde etmek için ağaçların gövdeleri çizilir, meydana gelen süt zamanla sertle-
Kuzey Afrika (Arabistan, Somali) kökenli drog-lar damla [...]

GÜLSUYU

Aqua Rosae): Gülyağı elde edilmesi sırasında, yan ürün olarak, elde edilen bir mahsuldür. Özel gül kokulu ve renksiz bir sıvıdır. Bilhassa feniletü alkol taşır. Antiseptik bir etkiye sahiptir. Haricen ve bilhassa göz hastalıklarında, antiseptik olarak kullanılır.
Gül suyu çok eski dönemlerden beri İran ve Anadolu’da elde edilip kullanılıyordu (8). Anadolu’da elde edilen [...]

GOBEKTOZU

(La. Lycopodium, Al. Baerlappsamen, Fr. Lycopode, İn. Lycopodium)
Lycopodium clavaîum L. (Lycopodiaceae) türünün kurutulmuş olgun sporlarıdır. Bu tür çok yıllık, otsu sürünücü ve çiçeksiz bir bitkidir (Resim: 51). Kuzeydoğu Anadolu (Trabzon, Rize, Çoruh) dağlarının nemli kısımlarında (orman açıklıkları) yetişir (D-
Göbektozu elde etmek için, tam olgunluktan biraz Önce, başaklar toplanır, ufalanır ve [...]

GEYİKDİLİ

(Herba Scolopendrii)
Scolopendrium officinate: (L.) “Lam.: et DC. (Syn: Phyllitis scoiopendrium (L.) Newm.) (Aspleniaceae) türünün kurutulmuş toprak üstü kısmıdır. Bu tür 20-50 cm yükseklikte, çiçeksiz, çok yıllık ve otsu bir bitkidir. Yapraklar 40-50 cm uzunlukta, kısa saplı, lamına tam, şerit biçiminde, açık yeşil renkli, alt yüzünde spor keselerini taşıyan, çizgiler [...]

FUNDA

(Herba Ericae)
Calluna vuîgaris (L.) Hull (Syn: Erica vulgaris L.) (Ericaceae) türünün çiçekli ve yapraklı
dallandır. Bu tür 1 m kadar yükseklikte, kışın yapraklarını dökmeyen, sonbaharda pembe renkli çiçekler açan, çalı görünüşünde bir bitkidir. Silisli topraklan sever. Yapraklar küçük, karşılıklı, dip kısımları iki kulakçıkh. Çiçekler 4 parçalı, kaliks korolladan daha büyük. Trakya [...]

FESLEĞEN

(La. Herba Basilici, Al. Basilienkraut, Fr. Herbe de basilic, İn. Basil herb)
Ocimum basilicum L. (Labiatae) türünün yapraklı ve çiçekli dallarıdır. Bu tür 10-40 cm yükseklikte, beyaz veya pembe çiçekli, bir yıllık ve otsu bir bitkidir. Vatanı Hindistan olmakla beraber, bugün bütün Akdeniz bölgesi ülkelerinde ve Türkiyede (Güney Anadolu) yetiştirilmektedir.
Dış görünüş: Çiçekli [...]

DENİZKADAYIFI

(Carrageen)
Chondrus crispus (L). Stackh. ve Gigarîina mamülosa Agardh. (Gigartinaceae) isimli alglerin kurutulmuş gövdeleridir. Bu bitkiler Atlantik Okyanusu sahillerinde (İngiltere ve Amerika) kayalar üzerinde ve deniz suyu içinde yetişmektedirler. Denizin çekildiği zamanlarda toplanır, yıkanarak temizlenir ve güneşte kurutulur.
Sarımsı beyaz renkli, dar şeritler halinde ve tel kadayıfı görünüşünde parçalar halindedir. Tuzlu lezzetli [...]

DemirHindi

La. Pulpa Tamarindorum, Al. Tamarinden fhıchtmark, Fr. Pulpe de tamarin, İn. Tamarind pulp)
Tamarindus indica L. (Leguminosae) meyvalannın kısmen .kurutulmuş etli kısmıdır. Bu tür 20-25 m yükseklikte, pennat yapraklı ve beyaz çiçekli bir ağaçtır. Meyvalan keçiboynuzu ağacının meyvala-rına benzer. Vatanı Afrika olmakla beraber, eskiden beri bütün tropikal bölgelerde (bilhassa Hindistan ve [...]

ÇİVİT

(Pigmentum îndicum, İndicum): İndigo-fera tinctoria L. (Leguminosae) türünden elde edilen, mavi renkli bir boyar maddedir. Bu tür 2 m kadar yükseklikte bir ağaççıktır. Afrika, Hindistan ve Hint adalarında yetiştirilir.
Çivit elde etmek için dal ye yapraklar suda fermentasyona bırakılır. Ayrılan sıvı kısım sopalar veya pervaneler ile karıştırılır. Zamanla çivit dibe [...]

ÇEKEM

(Fructus Visci albi)
Viscum albüm L. (Loranthaceae) türünün kurutulmuş meyvalarıdır. Bu tür, ağaçlar (bilhassa elma ve armut) üzerinde parazit olarak yaşar. Kışın yapraklarını dökmez, Taze meyvalar bezelye büyüklüğünde ve parlak beyaz renklidir. Yapışkan bir madde taşır. Bu madde çubuklar üzerine sürülür. Bu şekilde küçük kuşları yakalamak için “Ökse” yapılır. Bu nedenle bu [...]

BALSIRA TOMURCUĞU

Ege ve Akdeniz bölgelerinde San çam tomurcuğu yerine P. nigra Arn. subsp. pailasiana (Lamb.) Holmboe türünün tomurcukları kullanılmaktadır. Bu tür Batı ve Güney Anadolu dağlarında bol olarak bulunur. Tomurcuklarının reçine ile kaplı olmasından dolayı Ege bölgesinde (Manisa) “Balsıra çamı” olarak isimlendirilmektedır. Bkz. Kudrethelvası.

ÇADIRUŞAĞI

(Gummi Ammoniacum)
Dorema âfnmoniacum Don (Umbelliferae) türünden elde edilen bir oleogummiresinadır. Bitki Orta ve Doğu İranın çöl bölgelerinde yetişmektedir. Drog sarımsı veya tarçın renkli, 0.5-3 cm çapında az çok yuvarlak biçimli parçalar halindedir. Hemen hemen kokusuz ve acı lezzetlidir.
Uçucu yağ, rezin ve zamk taşır. Uyarıcı, afrodizyak, balgam ve idrar söktürücü özellikleri vardır. [...]

CEHRİ

(La. Fructus Rhamni petiolari, Grana Flava, AL Gelbbeeren, Fr. Graine jaune, İn. Yellovv berry)
Rhammıs peîiolaris Boiss. (Rhamnaceae) türünün yeşil İken toplanıp kurutulmuş meyvalandır. Bu tür 3 m kadar yükselebilen dikenli bir ağaççıktır. Kışın yapraklarını döker. Meyvalar 6-7 mm çapında, esmer yeşil renkli, tüysüz ve iç kısmı parlak san renkli taneler halindedir. [...]

CALAPA YUMRUSU

(Tuber Jalapae)
Exogonium purga Bentham (Convolvulaceae) türünün kurutulmuş yumrularıdır. Bu tür tırmanıcı, otsu, çok yıllık ve kırmızı çiçekli bir bitkidir. Meksika’nın dağlık bölgelerinde (Ant dağları) yabani olarak yetişmektedir.
Yumru 3-15 cm uzunlukta, iğ, küre veya armut biçiminde, sert, ağır, üzeri buruşuk ve esmer renkli parçalar halindedir. Hafif kokulu, önce tatlı ve sonra [...]

BOYNUZLU GELİNCİK

(La. Herba Glaucii, Al. Hornmohnkraut, Fr. Herbe pavot cornu, İn. Horned poppy herb)
Glaucium comicuîatum (L.) Rud. (Papaverace-ae) türünün kurutulmuş çiçekli ve yapraklı dallarıdır. Bu tür 30-40 cm yükseklikte bir veya iki yıllık bir bitkidir.
Yapraklar parçalı, parçaların kenarları dişli. Çiçekler büyük, tek başına. Kaliks 2 parçalı, yeşil
renkli ve tüylü. Korolla 4 parçalı, [...]

KEFİR

(Kephir); Kefir kuru iken kirli beyaz renkli, kıkırdak görünüşünde ve muntazam olma yan parçalar halindedir. Taze halde parlak beyaz renkli, bezelye veya nohut büyüklüğünde, az çok küremsi taneler halindedir. Buna kefir tanesi veya kefir yumrusu adı verilir.
Kefir içinde birçok mikroorganizma bulunmaktadır. Bunların en önemlileri Saccharomyces kefir, Bacillus kefir ve B. acidi [...]

BESBAYE

(Rhizoma Polypodii)
Polypodium vulgare L. (Polypodiaceae) türünün kurutulmuş kok ve rizomlarıdır. Bu tür kayalar ve duvarlar üzerinde yaşayan, çiçeksiz ve otsu bir bitkidir. Yapraklar derimsi ve 20-40 lobludur. Kuzey Anadolu bölgesi dağlarının orman altlarında bulunur.
Toprak altı kısmı saponin, uçucu yağ ve tanen
taşımaktadır.
Müshil, safra söktürücü, balgam çıkartıcı ve kurt düşürücü etkilere sahiptir. [...]

BALMUMU

(Cera Flava): A. mellifera L. türünün yaptığı peteklerin, balının boşaltılmasından sonra, su banyosu üzerinde eritilmesi ile elde edilen mumdur.
Esmer, esmer san veya yeşilimtırak renkli, 62-65 derecede sıvı hale gelen, bal kokulu ve Özel lezzetli bir kütledir. Rengine göre ticarette “san balmumu” ve “esmer balmumu” olmak üzere iki kaliteye ayrılır. San [...]

ASILBENT

(Gummi Benzoe, Resina Benzoe)
Muhtelif Styrax (Styracaceae) türlerinden {S. benzoin Dryander, S. tonkinensis Craib. ve diğerleri) elde edilen bir belsemdir. Bu drogu veren bitkiler büyük ağaçlar olup Sumatra, Siyam/Laos gibi Uzak Doğu ülkelerinde yetişmektedirier. Ticarette Siyam .asibenti (Resina Benzoe Siam) ve Sumatra asilbenti (Resina Sumatra) olmak üzere iki cins asilbent bulunmaktadır. [...]

ARPA

(Fructus Hordei, Semen Hordei)
Hordeum disîichon L. (İki sıralı arpa), H. vulga-re L. (Çok sıralı arpa) ve bunlara yakın diğer türlerin (Gramineae) kabuğu soyulmuş meyvasıdır.
Arpa tanesi % 55-65 arasında nişasta taşımaktadır.
Dahilen infusyon halinde (%2) yumuşatıcı ve bilhassa idrar arttırıcı olarak kullanılır.
Çimlendirilmiş tanelerinde elde edilen “Malt hulâsası” taşıdığı karbonhidratlar ve enzimler nedeniyle [...]

ARABİSTAN ZAMKI

(La. Gummi Arabicum, Al. Arabisches Gummi, Fr. Gömme arabique, İn. Acacia gum)
Acacia senegal Willd. (Syn: A. verek Guill. et Perr.) ve buna yakın türlerin dallarının yaralanması sonucu meydana gelen bir zamktır. Arabistan zamkı ağacı 2-6 m yükseklikte, pennat yapraklı, san çiçekli ve dikenli bir ağaç olup bilhassa Kuzeydoğu Afrikada (Sudan bölgesi) [...]

AKASMA KOKU

(Radix Bryoniae albae)
Bryonia alba L. (Cucurbitaceae) türünün taze veya kurutulmuş köküdür. Bu tür yeşilimsi sarı çiçekli, dioik, tırmanıcı, otsu ve çok yıllık bir bitkidir. Yapraklar kalp biçiminde, uzun saplı ve 5-7 loblu. Meyva 7-8 mm çapında ve olgunlukta Siyah renkli. Trakya, Kuzey Anadolu ve İç Anadoluda, orman atlarında ve çit [...]

ADAMOTU KÖKÜ

Mandragora aututnnalis Bertol. (Solanaceae) türünün kurutulmuş köküdür. Bu tür toprak üstüne yatık rozet biçiminde yaprakları olan (yapraklar kışın ölür) mavimsi mor çiçekli, kazık köklü, çok yıllık ve otsu bir bitkidir (Resim 55 ve 56). Meyvalar erik görünüşünde, Özel ve hoş kokulu, sarı renkli ve çok tohumludur. Akdeniz ülkeleri ve Türkiycnın [...]

Sayfa 2 of 2«12