Hareket Sistemi Hastalıkları ve Tedavi Yöntemleri

HAREKET SİSTEMİ VE KOLLAGEN DOKU HASTALIKLARI

EKLEM HASTALIKLARI

AKUT EKLEM ROMATİZMASI

Sinonimleri: Rheumatic fever, romatizmal ateş, akut romatizmal poliartrit.
Akut romatizma aslında sistemik bir hastalıktır. Akut hecmelerde hemen her zaman eklem ağrıları bulunmasına rağmen abartiküler formunda hiç eklem belirtisi bulunmaz. Bu nedenle anglo-sakson literatüründe rheumatic fever enfeksiyon hastalıkları arasında zikredilmektedir.

Çocuklarda ve gençlerde A grubu hemolitik streptokoklara karşı hipersan-sibilite reaksiyonu olarak ortaya çıkar. Çoğu kez bir streptokok anjinini veya farenjitini izler.

Klinik tablo: Yüksek ateş, taşikardi, eklem ağrıları, gece terlemeleri ve abdominal ağrılarla birdenbire ortaya çıkar. Çoğunlukla büyük eklemleri tutar. Eklemler şiş, kızarık ve sıcaktır. Dokunulması dahi ağrılıdır. Hastalar hareket edemez hale gelirler. İlk hastalanan eklemler iz bırakmadan iyileşirken başka eklemler ayni şekilde hastalanır. Bazan eklem epanşmanları oluşur. Hastalar soluk görünürler. Terleri ekşi kokar.

Kalp bulguları: Çocuklarda kalp, hemen daima hastalığa katılır. Endokardit şeklinde başlar, miyokardı ve parikardı da ilgilendiren iltihap belirtileri ortaya çıkar. Sürekli sinüzal taşikardi, mitral veya aort odağında sufller, ekstrasistoller, AV bloklar, perikart frotmanları, galo ritmi saptanır. Kardit saptanır. Kardit bulguları ilk hecmede vak’alarm % 50 sinde bulunabilir. Daha sonraki hecmelerde kardit oluşma oranı yükselir.

Diğer sistem bulguları: Deride romatizmal nodüller, eritema marginatum, makülo-papülöz eritemler, romatizmal pnömoni ve plörezi, korea minör, deliriumla seyreden akut psikozlar ve koma görülebilir.

Laboratuar bulguları: Sedimantasyon çok hızlıdır, ilk 1/2 saatlik sedimantasyon 100 mm civarındadır, onu izleyen 1 ve 2 saatlik sedimantasyon hızları 130-140 mm yi bulur. Buna “sıçrayıcı tipte sedimantasyon” diyoruz. Eklem romatizmalarının ayırıcı tanısında bu tanımlamanın önemli ve uyarıcı değeri vardır. Ayrıca hafif bir hipokrom anemi ve granülositoz ile vak’aların % 80 inde ASO titrajı yüksek bulunur. C reaktif protein, sedimantasyon hızıyla paralel seyreder. Kan kültürü her zaman negatif kalır. Boğaz kültüründe çoğu zaman hemolitik streptokoklar ürer.

Tanı: Jones’in şu 5 majör kriterinden en az ikisi mevcutsa tanı kolay konur: Akut poliartrit, kardit, romatizmal deri altı nodülleri, eritema marginatum, korea minor.

Profîlâksi

Her anjin ve farenjit vak’asında penisilin ile profîlâksi yapılmalıdır. Bu amaçla parenteral penisilin preparatları (Histapen 400 ve 800, İecillin 400 ve 800, Pronapen 400 ve 800) veya per os penisilin preparatları (Cliacil, PenOs, Vi-Pensil) 10 gün müddetle verilmelidir. Penisilin allerjisi bulunanlarda depo sülfamit preparatları (Duramid, Durenat, Fanasil) kullanılabilir.

Tedavi

Yatak istirahati: Akut dönemde yatak istirahati gerekir. Akut belirtiler geçinceye kadar (3-4 hafta) hasta yatakta tutulur. Karditisli vak’alarda yatak istirahati daha uzun (6 hafta) sürmelidir.

Penisilin kürü: Streptokok enfeksiyonuna karşı yapılır.

Dozaj: İlk 10 gün günde 800 000 Ü prokainli penisilin i.m. verilir. Daha sonra her 15-30 günde bir 1 200 000 Ü benzatin penisilin (Penadur-LA 1 200 000 ve 2 400 000 Ü, Retarpen 1 200 000 Ü.) i.m. yapılır. Bu suretle streptokok odakları temizlenmiş ve olası residivler önlenmiş olur. Benzatin penisilin zerklerine ömür boyu devam etmek gerekir.
Penisiline allerjisi bulunanlarda onun yerine eritromisin verilir.

Dozaj: 10 gün müddetle günde 1 gr.

z

Antiflojistik tedavi: Rheumatic fever’in kauzal bir terapisi olmadığı için tedavi esas itibariyle antiflojistik ilâçların kullanılmasına dayanır. Bunlarla mezankimal iltihabı proçesin bastırılmasına çalışılır. En çok kullanılan antiflojistikler salisilatlarla kortikosteroidlerdir. Her iki ilâç ta ayni şekilde etkilidir:

Salisilatlar: Hasta kliniğe getirildiğinde karditis bulguları yoksa, salisilatlarla tedaviye başlarız. En çok kullandığımız asetil şahsilik asit preparatlarıdır (Aspirin, Algo, Ataspin, Cafaspin, Alaspin, Nötras, Dispril). Bunların yerine Alcacyl ve benzeri kombine aspirin preparatları veya sodyum salisilat (Enter Sal) de kullanılabilir.

Dozaj: Günde 3-5 gr aspirin veya sodyum salisilat (Enter Sal) ile tedaviye başlanır. 10 gün devam edildikten ve hastanın eklem ağrıları kontrol altına alındıktan sonra doz indirimi yapılır. İdâme dozu günde 2-3 gr (4-6 tablet) tir. Günlük dozlar 3 defada verilmelidir.

Yan etkileri: Mide ağrıları, allerjik deri reaksiyonları. Mide ağrılarına karşı antiasitler veya ranitidin (Ulcuran, Ranitab, Raneks, Ranobel, Ranit v.s.) verilir.

Kortikosteroidler: Karditis bulgularının başladığı akut romatizmal ateş vak’alarında tedaviye prednizolon (Codelton, Deltacortril, Sintisone), triamsinolon (Kenacort tablet), metilprednizolon (Prednol, Urbason), dekzametazon (Dekort, Onadron, Deltafluoren), flukortolon (Ultralan oval) ile başlarız. Korea minorlularda, iridosiklit’lilerde ve salisilatlara cevap vermeyen akut romatizma vak’alarında da kortikosteroid tedavisi gerekli olur. Ağız yoluyla kortikosteroid kullanamayan hastalara parenteral steroid preparatları (Prednisolon “Linz”, Prednol-L, Dekort ampul, Onadron ampul, Depo Medrol v.s.) uygulanır.

Dozaj: Dozlar prednizolon üzerinden hesaplanarak ayarlanır. Prednizolon preparatlannm tabletleri 5 mg lıktır. Ampulleri 25 mg dır. Çocuklarda günlük prednizolon dozu kg başına 1 mg dır. Ortalama doz erişkinler için 40 mg dır. Eklem ağrıları geçinceye kadar bu dozda devam olunur, sonra doz indirimine geçilir.

İdâme dozu: Kg başına 0,5 mg dır. İki hafta verildikten sonra doz günde 5 mg a indirilerek kesilir. Rebound fenomeni ortaya çıkacak olursa yeniden başlangıç dozuna dönülür ve ayni şekilde bir kür daha yapılır.

Salisilat+kortikosteroid kombine tedavisi: Kortikosteroidlerin yan etkileri göz önünde tutularak her rheumatic fever vak’asında her iki ilâca birlikte başlamak ve akut yakınmalar geçtikten sonra steroidi keserek sadece aspirin ile tedaviyi sürdürmek te mümkündür. Biz de bu yöntemi seçmekteyiz. Kombine tedavide dozlar, monoterapiye bakarak biraz daha düşük tutulur. Meselâ aspirin’in günlük dozu 3 g, prednizolon’un günlük dozu kg başına 0,5 mg – 1 mg. Yakınmalar iyileşince steroid dozu yarıyarıya indirilir, aspirin dozu % 50 oranında artırılır.

Sürekli korunma: Rheumatic fever geçirmiş hastaların rutubetten, soğuktan, aşırı yorgunluktan korunmaları gerekir. Fokal enfeksiyonları varsa temizlenmelidir. Üst solunum yollarında, bademciklerde veya başka bir yerde yerleşmiş streptokoklardan vücudu temizlemek amacıyla ömür boyu ayda bir defa benzatin penisilin (Penadur-LA ve Retarpen) i.m. yapılmalıdır. Bunu hiç ihmal etmemelidir, zira 65 yaşından sonrakilerde bile rheumatic fever residivleri görülebilmektedir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ