YABANYASEMİNİ
(Stipites dulcamarae):
S. dulcamara L. (Yabanyasemini) türünün kurutulmuş dallarıdır. Bu tür çok yıllık, tırmanıcı ve mor çiçekli bir bitkidir. Bilhassa gölgelik ve sulak yerlerde ve çit kenarlarında yetişir. Anadoluda yaygın olmakla beraber bilhassa Kuzey Anadolu bölgesinde bulunur.
GHko alkaloitler (Solaanin ve diğerleri) taşımaktadır (1).
İdrar arttırıcı, hafif uyutucu ve ağrı kesici, terletici, [...]
KÖPEKÜZÜMÜ
(La. Herba Solani nigri, Al. Schwarzer Nachtsc hattenkraut, Fr. Herbe de morelle noire, İn. Hound’s berry herb)
Solanum ni-grutn L. (Solanaceae) türünün çiçekli iken toplanıp kurutulmuş dallarıdır. Bu tür 20-50 cm yükseklikte, bir yıllık, otsu ve beyaz çiçekli bir bitkidir. Yapraklar saplı, tüylü, Ji§H ve dalgalı kenarlıdır. Meyva bezelye büyüklüğünde olup [...]
KÖKNAR SAKIZI
(Resina Abies cilicica)
Abies cilicica (Ant. et Kotschy) Carr. (Pinaceae) türünün kozalakları üzerinde meydana gelen bir re-zinadır. Bu tür 30 m kadar yükselebilen ve kışın yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Toros ve Antitoros dağlarında yetişmektedir.
Köknar sakızı halen Kahramanmaraş’ın Andıriri bölgesindeki ormanlarda elde edilmektedir. Sonbaharda kozalaklar dağılır ve köknar sakızı, kozalak pulları [...]
KOKBOYA
(La. Radix Rubiae tinctorum, Al. Krappwurzel, Fr. Raeine de garance, İn. Madder root)
Sakar. M.K. ve ark.: Arbutus adrachne L. (Ericaceae) üzerinde fitokimyasal araştırmalar-VIII. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı, bildin özetlen 60. İstanbul (1989).
Kırmızı kök. Kızıl boya, Kızıl kök, Kızıl boya otu, Yumurta boyası.
R. peregrina L. (Yabani kökboya): Kuzey Batı Anadolu bölgesinde [...]
KOMAR YAPRAĞI
(Folium Rhododendri pontici)
Rhododendron ponîıcum L. (Ericaceae) türünün taze veya kurutulmuş yaprağıdır. Bu tür 10 m’ye
kadar yükselebilen, kışın yapraklarını dökmeyen bir ağaççıktır. Yapraklar kısa saplı, eliptik biçimde, 10-20 cm uzunlukta, derimsi ve sert. Çiçekler 5-20 çiçekli durumlarda toplanmış. Korolla çan biçiminde mavimsi-mor renkli. Meyva 2-3 cm uzunlukta, çok-tohumİu bir kapsül. Kuzey [...]
KOKARAGAÇ KABUĞU
(Cortex Ailanthi)
Ailanthus glandulosa Desf. (Simaroubaceae) türünün kurutulmuş dal ve gövde kabuğudur. Bu tür büyük bir ağaç olup vatanı Kuzey Çin’dir. Türkiyenin sahil bölgelerinde yabanileşmiş olarak bulunur. Yapraklar bileşik, 15-41 yaprakçıklı ve fena kokuludur. Bu nedenle bitkiye “Osuruk ağacı” ismi de verilmektedir.
Kabuklar tanen, sabit yağ ve acı madde (ailantin) taşımaktadır. [...]
KOCAYEMİŞ YAPRAĞI
(Folium Arbuti) .
Arbutus unedo L. (Ericaceae) türünün yapraklandır. Bu tür 3-6 m yükseklikte, kışın yapraklarını dökmeyen, sonbaharda beyaz yeşilimsi çiçekler açan bir ağaççıktır (Resim: 8). Meyvalan 1-2 cm çapında, kırmızı renkli ve küremsi biçimlidir. Sonbaharda olgunlaşır. Bir Akdeniz bitkisidir. Anado-lunun Akdeniz ve Ege denizi bölgelerinde bol olarakyetişir.
Yapraklar tanen (% [...]
KİTRE ZAMKI
(La. Tragacantha, Gummi Tragacanthae, Al. Traganthgummi, Fr. Gömme adragante, İn. Traga-canth gum)
1 – Alpar, S.R. ve Esin, S.: Mahlep yağı hakkında – İstanbul Ünıv. Fen Fak. Mecm. seri A 13: 199(1948).
2 – Hisar. R.: Mahlep üzerinde bazı incelemeler – Türk İjİen ve Tec. Biyol. Derg. 12: 227 C1952).
3 – [...]
KİŞNİŞ
(La. Fructus Coriandri, Al, Koriandersaat, Fr. Semence de coriandre, İn. Coriander fruit)
Coriandrum sativum L. (Umbelliferae) türünün kurutulmuş olgun meyvalandır. Bu tür 20-60 cm yük-
seklikte, tüysüz, bir yıllık ve otsu bir bitkidir. Yapraklar parçalı, çiçekler beyaz veya pembe renklidir. Bütün bitki özel bir kokuya sahiptir. Anadoluda yabani olarak rastlandığı gibi, meyvalan için [...]
MAHLEP TOHUMU
(Semen Pruni mahaleb):
C. mahaleb (L.) Miller (Syn: Prunus mahaleb L.) (tdris ağ.) (Rosaceae) türünün kurutulmuş olgun tohumlarıdır. Bu tür 10 m kadar yükselebıien, beyaz çiçekli bir ağaçtır. Türkiyede yaygın olarak yetişmektedir.
Mahlep tohumu elde etmek için olgun meyvalar sıyrılarak aiınır. Güneşte kurutulur. Silindirler arasında geçirilerek çekirdek kırılır ve elenerek çekirdek [...]
KİRAZ ZAMKI
(Gummi Cerasi, Gomma Turca, Karaman-zamkı):
Erik, Kiraz, Badem, Kayısı ve Şeftali gibi ağaçların gövde ve dallannda meydana gelen bir zamktır. Kirlî sarı renkli, az çok saydam, değişik şekilli parçalardan oluşur. Suda kısmen çözünür. Acımsı ve buruk lezzetlidir.
Hidroliz sonunda şekerler (arabinoz, ksiloz, galaktoz, mannoz) ve glikuronik asit meydana gelir.
Etki ve kullanılış: Öksürük [...]
KİRAZ SAPI
(La. Stipites Cerasorum, Pedunculi Cerasi, Al. Sauerkirschenstiele, Fr. Queue de cerise, İn. Cherry stalk)
Cerasus avium (L.) Moench (Syn: Prunus avi-
um L.) (Kiraz) veya C. vulgaris Miller (Syn: P. cerasus L.) (Vişne) türlerinin kurutulmuş meyva sapıdır, Her iki tür de memleketimizde, meyvası için, bol miktarda yetiştirilmektedir.
Dış görünüş: 3-4 cm uzunlukta esmer renkli [...]
KINO ZAMKI
(Kino MaLabaricum)
Ptcrocarpus marsupium Roxb. (Leguminosae) türünün gövdesine yapılan yarıklardan akan usarenin kurutulması ile elde edilen bir drogdur. Bu tür vatanı Hindistan olan büyük bir ağaçtır.
Nohut tanesi büyüklüğünde, köşeli, esmer kırmızı renkli ve hafif buruk lezzetli parçalar halindedir. Ağızda çiğnendiği zaman tükrüğü kırmızıya boyar.
Bilhassa tannik asit türevleri taşır. Bu nedenle dahilen, [...]
KEFE KİMYONU
(Fructus Laseri):
Laser trilobum (L.) Borkh. ÇUmbelliferae) (3) türünün olgun meyvalarıdır. Bu tür 50-120 cm yükseklikte, tüysüz, beyaz çiçekli, çok yıllık ve otsu bir bitkidir. Yapraklar geniş parçalı, parçalar 3 loblu-dur. Meyva 7-10 mm uzunluk ve 3-4 mm genişlikte, esmer sarı renkli ve genellikle iki parçaya ayrılmış durumdadır. Her bir parçada 5 [...]
KARAMAN KİMYONU
Anadolu’nun bazı bölgelerinde (Kayseri, Konya) Zygophylhım fabago L. (Zygophyllaceae) tohumlarına “Karaman kimyonu” adı verilmektedir. Bitki ve tohumlar kurt düşürücü ve müshiî olarak kullanılır.
FRENK KİMYONU
(Fructus Carvi):
Carum carvi L. (Umbelliferae) türünün olgun meyvalandır. Bu tür 100 cm kadar yükseklikte, beyaz veya pembe çiçekli, parçalı yapraklı, çok yıllık ve otsu bir bitkidir. Memleketimizde ekimi yapılmamaktadır. Avrupada geniş ölçüde yetiştirilmektedir. Doğu Anadolunun sulak çayırlarında yabani olarak bulunmaktadır.
Dış görünüş: 4-6 mm uzunlukta, esmer veya parlak sarımsı esmer renkli [...]
KİMYON
(La. Fructus Cumini, Al. Kreuzkümmel, Rö-mischer Kümmel, Fr. Semence de cumin, İn. Cu-min seed)
Cuminum cymimım L. (Umbelliferae) türünün, tam olgunlaşmadan önce toplanıp kurutulmuş mey-vasıdır. Bu tür 50 cm kadar yükseklikte, beyaz veya pembe çiçekli, parçalı yapraklı, bir yıllık ve otsu bir bitkidir. Vatanı Mısır’dır. Akdeniz ülkeleri ve Türkiyenin Orta Anadolu [...]
KİMYAOTU
Değersiz metalleri altın veya gümüşe çevirme Özelliği olduğu sanılan Kimya taşı veya Filozof taşı (Lapidis Philosophorum) denilen taş gibi, hayvanların dişlerini altın ve gümüşe çevirdiği sanılan bir ota verilen isimdir. .
Evliya Çelebi Seyahatnamesinde bu ot ile ilgili aşağıdaki bilgi bulunmaktadır.
bu Bingöl dağıdır. Nice çeşit bitki ve otlan olduğu gibi Kimya otu [...]
KIZILCIK MEYVASI
(Fructus Corni maris)
Cornus mas L. (Comaceae) türünün olgun mey-valarıdır. Bu tür 3-5 m yükseklikte, sarı çiçekli bir ağaççıktır. Meyvalar oval biçimli, 12-15 mm uzunlukta ve olgunlukta kırmızı renklidir (Resim: 18). Kuzey Anadolu ormanlarında yabani olarak yetiştiği gibi, mey vasi için Anadolunun birçok bölgesinde bahçelerde, yetiştirilmektedir.
Meyvada organik asitler (malik asit ve [...]
KISAMAHMUT OTU
(Herba Chamaedrys, H. Teucrii chamaedrys, Al. Edelgamander, Fr. Herbe de germandree, İn. Ger-mander)
Teucrium chamaedrys L. (Syn: T. officinaîe Lam.) (Labiatae) türünün kurutulmuş çiçekli dallandır. Bu tür 10-50 cm yükseklikte, çok yıllık, tüylü, çalı görünüşünde ve otsu bir bitkidir. Yapraklar genellikle 2 cm kadar uzunlukta, dişli veya loblu kenarlı, kısa saplı, [...]
KIRMIZIBİBER
(La. Fructus Capsici, Al. Spanischer Pfeffer, Fr. Fruit de capsicum, İn. Red pepper)
Capsicum annum L. (Solanaceae) türünün kurutulmuş olgun meyvalarıdır. Bu türün birçok kültür formları meyvası için yetiştirilmektedir. Drog bilhassa Kahramanmaraş, Kayseri ve Bursa illerinde elde edilir.
Dış görünüm: Elde edildiği kültür formuna göre, değişik biçimde, parlak kırmızı [...]
KOŞNİL BÖCEĞİ
(Coccus, Coccionella): Coccus cacti L. (Syn: Dactylopius coccus Costa) (Coc-cidae) isimli böceğin genç larvalarını taşıyan dişilerinin kurutulmuş gövdesidir. Bu böcek Güney Amerika ve Kuzey Afrikada yetiştirilen bazı Kaynanadili türleri (bilhassa Opunîia coccinellifera Steud.) üzerinde yaşar. Buradan süpürülerek toplanan böcekler su buharı, eter veya kükürt dumanı ile öldürüldükten sonra güneşte veya [...]
KIRMIZ
(Grana Kermes, G. Chermes, Ğ. Tinctorum)
Quercus coccifera L. (Kermes meşesi) (Fagace-ae) türünün dallan üzerinde yaşayan Coccus ilicis Fab. (Coccidae) isimli böcekten elde edilen bir boyar maddedir. Kermes meşesi kışın yapraklarını dökmeyen bir tür olup bütün Akdeniz bölgesi ülkelerinde yaygındır.
Kırmız elde etmek için, dişi böcekler kabuklu iken toplanır. Üzerlerine sirke dökülerek [...]
KIRLANGIÇOTU
La. Herba Chelidonii, Al. Schoellkraut, Fr. Herbe de chelidoine, İn. Greater celandine)
Chelidonium majus L. (Papaveraceae) türünün kurutulmuş çiçekli dallarıdır. Bu tür 30-70 cm yükseklikte, sarı çiçekli, çok senelik ve otsu bir bitkidir. Avrupa ve Kuzey Anadoluda, gölgelik ve rutubetli yerlerde, yetişir. San renkli bir sütü vardır.
Dış görünüşü: Yapraklı ve çiçekli dallardan [...]
KIRKBAŞ YUMRUSU
(Tubera Leontici)
Leonîice leonîopctalum L. (Berberidaceae) türünün yumrularıdır. Bu tür 10-80 cm yükseklikte, büyük yumrulu, çok yıllık ve otsu bir bitkidir. Yapraklar mavimsi yeşil renkli, üç yaprakçıklı, yaprak-Çiklar parçalı, gövde üzerinde ve tabanda. Çiçekler çok çiçekli durumlarda toplanmış ve sarı renkli. Meyva 2-3 cm uzunlukta ve şişkin. Batı, Güney ve Güneydoğu Anadoluda [...]




