PALAMUT
Türkiyede 20 kadar Quercus (Meşe) türü bulunmaktadır (3). Bunların meyvalan, bir ayırım yapılmaksızın, “Palamut” ismi altında toplanmaktadır. Bununla beraber tedavide bilhassa Q, cerris L. (Türk meşesi), Q. ithaburensis Decne subsp. mac-rolepis (Kotschy) Hedge et Yalt. (Palamut meşesi) ve Q. robur L. (Saplı meşe) türlerinin meyvalan kullanılmaktadır.
Palamut meşesinin meyvalan 3 [...]
MERSİN MEYVASI
M. communis L. türünün, kurutulmuş vey^ taze, olgun meyvalandır. Mersin meyvası oval şekilli, önce yeşil, olgunlukta siyahımsı mor renkli, ucunda 5 parçalı kaliks bakiyesi bulunan taneler halia-dedir. Çok miktarda beyaz renkli, sert ve küçük tohum taşır. Lezzeti buruktur. Güneşte kolaylıkla ku-rutulabilir.
Meyva uçucu yağ, tanen, şekerler ve organik asitler (sitrik ve [...]
MERSİN YAPRAĞI
(La. Folium Myrti, AL Myrtenblaetter, Fr. Feuü-is de myrthe, İn. Myrtle leaf)
Myrtus communis L. (Myrtaceae) türünün kurutulmuş yapraklarıdır. Bu tür 1-3 m yükseklikte, kışın yapraklarını dökmeyen bir ağaççıktır. Çiçekler beyaz renkli, 5 parçalı, erkek organlar çok adette. Meyva nohut büyüklüğünde, siyahımsı mor renkli, çok tohumlu bir bitkidir (Resim: 58), Akdeniz [...]
MERCANKOŞK
(T.3. He^ha Maj-iranae, Al. Majoran, Fr. Herbe de marjolame, İn Marjoram)
Origanum majorana L. (Syn: Majorana horten-sis Moerıch) (Labiatae) türünün kurutulmuş çiçekli dalladır. Bu tür 20-80 cm yükseklikte, çalı görünüşünde, yaprakları tüylü, çiçekleri beyaz veya pembe renVii bir bitkidir. Kaliks bir dudaklı olup, alt dudak bulunmamaktadır. Kuru sırtlar, kayalık
1 – bay [...]
KOKULU MENEKŞE
(Herba Vioîae odoratae):
V. odorata L. (Kokulu menekşe) türünün gölgede kurutulmuş çiçekli ve yapraklı dallarıdır. Bu tür çok yıllık, 10 cm kadar yükseklikte, mor renkli ve kokulu çiçekli, otsu bir bitkidir. Yaprakiar uzun saplı ve kalp biçiminde. Anadoluda nadir olarak bulumu. Süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir.
Dahüen terletici, haricen lapa veya gargara halinde, [...]
MENEKŞE
(La. Herba Violae tricoloris, Al. Stiefmuetterc-heııkraut, Fr. Heıue de pensee sauvage, İri. Pansy herb)
Vınla tricolor L. (Violaceae) (Hercai menekşe) lüriınün, çiçek açma zamaninda toplanıp, gölgede kurutulmuş toprak üstü kısımlarıdır. Bu tür bir senelik, otsu bir bitki (Rtsim: 94) olup Avrupa ve Ana-doludg vahini cbrak yetktiff’ pibi hîrçoV kültür formu süs [...]
MELEKOTU KOKU
L?.. P.9dix Angeiicae sylvcstri, A). Brustwurz, Fr. Racin.e d’ar)geHque sauvage, İn Wild angeHca root)
Angeİica syhesîris L. (Umbelliferae) türünün
İ – İhn Ai Bay t a- Tratte des simples 2: 28, Pans (İ9S7).
kurutulmuş kökleridir. Bu tür 1-2 m yükseklikte, pembemsi beyaz çiçekli, tüysüz ve çok yıllık bir bitkidir. Yaprakiar çok defa parçalı. [...]
MEKKE PELESENGİ
(Balsamum Meccae, B, Gileadense)
Commiphora opobalsamum Engl. (Syn: Baîsa-mod^odrum gileadense Kımth) (Burseraceae) türünün gövde ve dallarının yaralanması ile elde edilen bir beîsemdir. Bu tür Kızıldenizin Afrika ve Asya kıyılarında (Somali ve Yemen bölgeleri) yetişen ve kışın yapraklarını dökmeyen, küçük çiçekli bir ağaçtır.
Bu belsem taze iken şurup kıvamında olup zamanla sertleşir. Rengi [...]
MAYDANOZ TOHUMU
(La. Fructus Petroselini, Al. Petersiliensaat, Fr. Fruk de persiî, İn. Parslcy seed)
Petroseîinum crispum (Miller) A.W. Hül (Syn: P. saüvum Hoffm.) (Umbelliferae) türünün olgun to-lu!”>ılarıdır Bu tür 50-80 cm yükseklikte, iki yjllık, tüysüz, yeşilimtırak renkli çiçekleri olan, özel kokulu bir bitkidir. Baharat bitkisi olarak yetiştirilir.
Dış görünüş: 2.5*3 mm uzunlukta, armut biçiminde, [...]
MARUL YAPRAĞI
(Herba Lactucae sativae)
Lactuca sativa L. (Compositae) türünün yaprak-larıdrr. Bu tür 30-100 cm yükseklikte, tamamen tüysüz, san çiçekli, beyaz sütlü, iki yıllık ye otsu bir kültür bitkisidir. Birçok kültür formları, çok eski zamanlardan beri Anadoluda yetiştirilmektedir.
‘ Yapraklar (taze) baş; ağrılarını kesîcil süt arttıricı, cinsel arzuyu yatıştırıcı, hafif müshil ve idrar arttırıcı [...]
MALTAERİĞİ YAPRAĞI
(Folium Eriobotryae)
Eriobotrya japonica (Thunb.) Lindley (Rosaceae) türünün yapraklarıdır. Bu tür 10 m kadar yükse-
lebilen, kışın yapraklarım dökmeyen, yapraklan ve çiçek durumlan kırmızımtıfak-esmer tüylü olan bir ağaçtır. Meyvası 3-6 cm uzunlukta, olgunlukta san renkli, tatlı lezzetli ve 1-2 çekirdeklidir. Yenileri meyvalan içinAkdeniz ülkelerinde, memleketimizde ise bilhassa Batı ve Güney: Anadolu sahil [...]
MAHMUDE KÖKÜ
(La. Rad’x Scammcniac. Al. Skammoniumwur-zel, Fr. Racine de scammone’e, İn. Scammony root)
Convolvulus scammonia L. (Convolvulaceae) türünün kurutulmuş kökleridir. Bu tür 50-100 cm boyunda, çiçekleri huni biçiminde, soluk san veya süt renkli, beyaz sütlü, tırmanıcı, çok yıllık ve otsu bir bitkidir (Resim: 17). Suriye, Kuzey Irak ve Ana-doluda oldukça yaygındır.
Dış görünüş: 20-60 [...]
LIMONOTU YAPRAĞI
(Herba Lîppiae)
Lippia triphyila (L’Her.) O. Kuntze (Syn: L. cit-riodora (Lam.) O, Kuntze) (Verbenaceae) türünün çiçekli ve yapraklı dallarıdır. Bu tür 3-6 m yükseklikte, kışın yapraklarını döken bir ağaççıktır (Resim: 49). Yapraklar 3 parçalı, oluşturulunca limon kokusu duyulur. Çiçekler leylak renkli ve birçoğu bir arada. Vatanı Şi?i olmakla beraber Akdeniz ülkeleri [...]
KÜÇÜK HİNDİSTAN CEVİZİ UÇUCU YAĞI
Küçük hindistan cevizi tohumlarından, su buharı distiliasyonu ile elde edilir. Renksiz veya sarımsı renkli, küçük hindistan cevizi kokusunu andırır özel ve kuvvetü kokulu ve yakıcı lezzetli bir sıvıdır. Dahilen küçük hindistan cevizi gibi, haricen ise antiseptik olarak kullanılır. Dahilen bir defada 1-2 damla, bir şeker parçasına damlatılarak alınır. Bu miktarda [...]
KÜÇÜK HİNDİSTANCEVİZİ YAĞI
Küçük hindistan cevizi tohumlarından, sıcakta sıkma yöntemi ile elde edilen sabit bir yağdır. Sa-nmsı renkli olup içinde kırmızımtırak renkli parçalar bulunur. Adi hararette tereyağı kıvamındadır. Kokusu özel ve kuvvetli, tadı baharlı ve yakıcıdır. Haricen romatizmaya karşt merhem halinde kullanılır.
BESBASE
Küçük hindistan cevizi ineyvası üzerinde bulunan derimsiTcabuk (ârillus)’dur. Besbase sarımsı turuncu veya kırmızımtırak renkli, kalınca (1-2 mm), parlak, dalgalı, dallı, kırılmadan eğilip büküîebilerı parçalar halindedir. Kokusu özel ve kuvvetli, tadı baharlı ve yakıcıdır. Uçucu yağ (% taşır ve kü-Çük hindistan cevizi tohumu gibi kullanılır.
Diğer isimler: Pespase, Hindistan cevizi [...]
KÜÇÜK HİNDİSTANCEVİZİ
(Semen Myristıcae, Al. Muskatnuesse, Fr. de muscade, İn. Nutmeg)
Myristica fragrans Houtten (Myristicaceae) türünün kurutulmuş olgun tohumlandır. Bitki Doğu Hint adalarında yetiştirilen, 10-20 m yüksekliğinde ve kışın yapraklarını dökmeyen bir ağaçtır.
Dış görünüşü: 2-3 cm uzunlukta, grimsi renkli, çukur kısımları kireç iîe dolu (tohumlar muhafaza amacıyla kireç sütüne batırılmış olduğu için), oval [...]
KUŞKONMAZ KÖKÜ
(La. Radix Asparagi, Al. Spargelwurzel, Fr. Ra-cine d’asperge, İn. Asparagus root)
Asparagas officinalis L.(Liliaceae) türünün kurutulmuş kök ve rizomlarıdır. Bu tür dikensiz ve otsu bir bitkidir. Yapraklar (dallar) demet şeklinde ve iplik biçimindedir. Meyva nohut büyüklüğünde ve kırmızı renklidir. Avrupa ve Türkiye’de sebze olarak yetiştirilir.
Dış görünüş: Parmak kalınlığında, esmer renkli ve özel [...]
KURTPENÇESİ KÖKÜ
(Radix Polygoni bistortae)
Poiygonum bistorta L. (Polygonaceae) türünün kurutulmuş kök ve rizomlarıdır. Bu tür 20-50 cm yükseklikte, koyu veya açık pembe çiçekli, çok yıl lık, otsu bir bitkidir. Bilhassa Kuzey Anadolunun sulak dağ çayırlarında yetişir.
Nişasta, antrasen türevleri ve tanen (% 15-20) taşımaktadır. Kabız, antiseptik ve idrar arttırıcı özellikleri vardır. [...]
KUDRETNARI
(La. Fructus Momordicae charantiae, Al. Bal-samgurken, Fr. Concombre balsamine, İn. Balsam cucumber)
1 – Karamanoğlu.K.: Kudret helvası (Manna)-Biyol.Derg. 11: 114(1961).
2 - Ebert, H.: Ztschr. Österr. Apoîh. – Ver. 46: 427 (1908).
3 - Tschirch, A.: Handbuch der Pharmakognosie 4: 214. Leipzig (1935).
4 - Flückiger, F.A. ve Hanbury, D.: Histoire des drogues d’origine vegetale [...]
MEŞE KUDRETHELVASI
anna Quercina):
P.pğu Anadolu (Erzurum, Diyarbakır ve Siirt bölgeleri) da yetişen bazı meşe {Qucrcus libanİ Oli-vier, Q. persica Jaub. et Spach, Q. vallonca Kotschy ve diğerleri) türlerinin yapraklan üzerinde meydana gelen usarenin toplanması ile elde edilir.
Tatlı lezzetli ve açık yeşil renkli parçalar halindedir.
Sakkaroz ve glikoz taşır (2, 3).
Tat verici ve müshil olarak [...]
ACEM KUDRETHELVASI
(Manna Aihagi, Ta-
ranjabin):
Aihagi pseudalhagi (Bieb.) Desv. (Syn: A. ca-melorum Fisch.) veya .A. mannifcra Desv. (Syn: A. maurorum Medic.) (Leguminosae) türünden İran ve Afganistanda elde edilir. Aihagi türleri kırmızı çiçekli, dikenli ve çalı görünüşünde b: kilerdir. Anadolu, İran, Afganistan, Kuzey Afrika ve Suriye bölgelerinde bulunur ve “Deve dikeni” ismiyle tanınır.
Acem kudrethelvası [...]
KUDRETHELVASI
(La. Manna, M. Siciüana, Al. Manna, Fr. Manne, İn. Manna)
Fraxinus ornus L. (Oleaceae) ve buna yakın diğer türlerin gövdesine yapılan yaralamalar sonucu meydana gelen usarenin kurutulması ile elde edilir. Bu tür 20 m kadar yükselebilen bir ağaçtır. Yapraklar 5-9 yaprakçıkh, yaprakçıklar saplı. Çiçekler beyaz renkli, yapraklar ile birlikte oluşur, korolla [...]
AMBER KABUĞU
C. eluteria Bennet türünün genç dallarının kurutulmuş kabuğudur. Bu tür Küba, Meksika ve Peru’da yetiştirilen küçük bir ağaçtır. Kabuk 5-10 cm uzunluk ve 1 mm kadar kalınlıkta, dış yüzü beyazımsı yeşil renkli ve benekli, iç yüzü ise esmer renkli parçalar halindedir. Kokulu, kesicin ve acı lezzetlidir.
Uçucu yağ (% 1-3), rezin, acı [...]
KROTON TOHUMU
(Semen Crotonis, S. Tiglii) ; ‘ r ~ ;:
Croton tiglium L. (Euphorbiaceae) türünün olgun tohumlarıdır. Bu tür bilhassa Hindistanda yetişen küçük bir ağaçtır. Tohumları şeklen hintyağı bitkisinin tohumlarına benzer. Hintyağı tohumu gibi silendirik olmayıp üç yüzlü olması ile hintyağı tohumundan ayrılabilir.
Tohumlar sabit yağ (% 50-60) ve rezin taşımaktadır.
Kroton yağı [...]




