Tüberküloz

Tüberküloz
Tüberküloz (TB), Mycobacte-riumtuberculosis, ten kaynak­lanan ve potansiyel olarak hayatı tehdit eden bakteryel bir enfeksi­yondur. TB bir zamanlar tedavisi mümkün olmayan bir hastalıktı, ancak 1950’li yıllarda geliştirilen etkili antibiyotikler sayesinde, TB vakalarında % 75’lik bir düşüş olmuştur. Kamu sağlığı yetkilileri, 2010 yılında, TB’nin tamamıyle, ABD’de yok edileceğini düşün­mektedirler.Buna rağmen, 1985 yılından bu yana, TB vakalarının sıkılığında, beklenmeyen bir artış gözlemlen­mektedir. Bu artış, TB’nin, HIV ve AİDS olan insanlara sıçrama­sına bağlıdır. HIV veya AİDS olan kişiler, TB’ye karşı çok hassastırlar ve kolayca başkasına da bulaştıra­bilirler.
Böyle bir gelişme karşısında, halk sağlığı yetkililerininin artan gayretleri sonucunda, TB vakalarında yeniden bir düşüş sağlan­mıştır. Buna rağmen TB, geliş­mekte olan ülkelerde hâlâ, küresel bir salgın olan AİDS gibi dev bir problemdir. TB, dünyada en çok görülen ölüm sebebidir.TB çok bulaşıcıdır. Bir başka­sına bulaşma süreci, akciğer hastalığı olan kişinin öksürmek suretiyle, bakterileri havaya yaymasıyla başlar.

Karşısındakiler de, enfeksiyonlu tükürük zerre­ciklerini solunum yoluyla akciğer­lerine alırlar ve bakteriler burada yerleşerek üremeye başlarlar. TB’ye sebep olan bakteri­leri kapmak kolay olsa da, birçok kişide akciğer enfeksiyonu kısa sürelidir zira bağışıklık sistemi bu enfeksiyonu kendi içinde etkisiz hale getirir. Bununla beraber, az kişide, ilk enfeksiyondan kısa bir süre sonra, artan primer TB denilen ciddi bir zatürree gelişir. Bu enfeksiyon lenf bezlerine, kan dolaşımına ve buralardan da vücuda sıçrayabilir.

tuberkuloz01

TB enfeksiyonuna sebep olan bakteriler, enfekte olan herkesin akciğerlerinde yıllar boyunca uyur vaziyette kalır; bağışıklık sistemi bunları etkisiz hale getirir ancak yok edemez. Bu kişilerin yansı ila tamamında, bakteriler yeniden faaliyete geçer ve ya zatürreeye sebep olur ya da bazen vücutta başka bir yere sıçrar.
Bu duruma sekonder TB (ya da TB’nin yeniden harekete geçmesi) denir. Sekonder TB’ye primer TB’den daha sık rastlanır ve sekonder TB insan­ların bağışıklık sistemleri zayıfla­dığı zaman ortaya çıkar. Bağışıklık sistemini de zayıflatan ya kronik hastalıklar ya da yaşlanmadır.HIV taşıyan insanlara ek olarak, TB’ye hassas olan kişiler, kalabalık yerlerde yaşayanlar -yatakhaneler, sığınaklar, cezaev­leri gibi ve sağlık merkezleri gibi uzun süre TB olan kişilerle beraber olmak zorunda kalanlar.

Diğer risk grubunda olanlar ise sürekli kötü beslenenler (evsizler gibi), alkolikler, bağışıklı sistem­leri başka sebepler ile zayıflamış olanlar (kortikosteroid ilaç alanlar gibi) ve yaşlı insanlar. Yaşlılar bugün TB olanların % 25’ini oluştururlar.

SEMPTOMLAR
Öksürük TB’nin en önde gelen belirtisidir, ayrıca yorgunluk ve halsizlik, açıklanamayan kilo kayıplan, iştah kaybı, sürekli düşük ateş, gece terlemeleri, göğüs sancısı ve kanlı balgam diğer belirtilerdendir.

TEŞHİS
Daha önce TB bakterisi enfek­siyonuna maruz kalıp kalmadı­ğınızı belirleyecek teşhis testleri vardır; başka testler de TB enfek­siyonunun aktif olup-olnıadığının gösterir. TB cilt testleri, göğüs röntgenleri ve balgam tahlilleri (TB bakterilerinin mevcut olduğunu anlamak için) gibi tetkikler sıklıkla’ yapılır.
TB cilt testleri daha önce TB bakterileri enfeksiyonuna maruz kalıp-kalmadığınızı belirleyen bir testtir, ancak bu test, enfeksi­yonun aktif olduğunu göstermez. Cilt testi uygulamasında, ölü TB bakterilerinden çıkarılan küçük bir miktar protein, cildinizin kolunuzun dirsekle bilek arasın­daki kısmında bir yere enjekte edilir. Test sonucunun pozitif olması durumunda, 2-3 gün sonra enjeksiyon yerinde küçük bir kabarma olur.

Cilt testi pozitif çıkan, aktif enfeksiyonu olmayanlar, hastalığı başkasına bulaştırmazlar. Pozitif cilt testi olanlara doktor, enfeksi­yonun aktif hale geçmesi riskini azaltabilecek olan antibiyotik izoniazid verir.
35 yaşın altındaysanız ve şeker hastasıysanız veya bağışıklık siste­miniz bir başka sebepten bozul­muşsa, daha önce negatif çıkan cilt testinizin son incelemede pozitif çıkması normaldir.

Göğüs röntgeni geçmişte yaşamış olabileceğiniz TB enfek­siyonundan kalan lenf nodülleri ile akciğerlerde kalan yaraların izlerini ortaya çıkarır. Bazen bu yaralan kanserden ayırmak zordur ve bu yüzden ileri tetkik gerekir. Röntgen filmi, ayrıca, aktif halde olan TB enfeksiyonunu da gösterir.

Balgam örnekleri TB bakte­risinin kendisini incelemek için kullanılır. Balgamınızda bakteri bulunursa, bu, enfeksiyonun aktif olduğu anlamına gelir ve öksürdüğünüz zaman hastalığı başkasına bulaştırabilirsiniz. Balgam kültürü, TB bakterilerinin büyüdüklerini görmek için yapılır.Bu testlerden bir sonuç çıkmazsa, doktorunuz, tahlil edilmek üzere numune almak için bronkoskopi yapabilir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Birçok insan, en fazla üç değişik çeşit antibiyotiği, 6 ay boyunca ya da daha uzun süre, her gün kulla­narak tedavi olur. Tedavinin ana dayanağı, izoniazid, rifampin pirzinamid ve rifapentinin aynı anda verilmesidir. Bu ilaçlarla sonuç alınamazsa, etamputol ve streptomisin gibi ilaçlar bazen karışımın içine eklenir. Bazen, baştan itibaren dört ilaç birden verilir.

İlaçlarınızı erken bırakmak veya onları sadece zaman- zaman kullanmak – ciddi sorunlara sebep olur, İlk önce, nüksetme riskini yükseltir. İkinci olarak, meydanı ilaca dayanıklı bakte­rilere bırakır ve bu bakteriler de vücudunuzda gelişir. İlaca direnç problemi (etkili antimik-robiyal ilaçlar tarafından öldürü-lemeyen bazı mikroorganizma­ların durumu) artış eğilimindedir. Halen dolaşımda olan bazı TB bakterileri, bir zamanlar TB’yi öldüren antibiyotiklere karşı dirençlidir; bu duruma, ilaca çok dayanıklı TB denir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ