Tümör Çeşitleri ve Tedavi Yöntemleri

TÜMÖR TEDAVİSİ

SİTOSTATİK TEDAVİ İLKELERİ

Tümör tedavisi bölümünde çeşitli organ karsinomlarının, lenfomaların, lö-kozların ve sarkomların tedavisinde kullanılan ilâçlar söz konusu edilecektir. Kanser terapisi son yıllarda “Onkoloji” bilim dalı halini almıştır. Sadece kanser radyoterapisiyle uğraşan bölüme “Radyasyon onkolojisi”, kanserlerin medikal tedavisiyle ilgilenen bölüme de “Medikal onkoloji” adı verilmiştir. Ülkemizde ayrı uzmanlık dalı olarak tanınan bu iki onkoloji bölümü büyük hastanelerimizde etkinlik göstermektedirler.

Tümör tedavisinde en radikal yöntem erken tanıya dayalı cerrahî tedavidir. Cerrahî ekstirpasyon kadar değerli diğer bir tedavi yöntemi de radyoterapidir. Tanıda geç kalınmışsa ancak kemoterapi, immünoterapi ve adjuvan terapi söz konusu olabilir.
Prekanseröz hastalıkların profilaktik ameliyatları da dikkatle ele alınmalıdır. Karsinom tedavisinde en önemli kural, karsinom profilaksisi olmalıdır.

Tümör tedavisinde konumuz içine giren bölüm kemoterapidir.

aa

KEMOTERAPİ

Neoplastik hastalıklarda hücre üremesini önleyici ilâçların kullanılması “antineoplastik kemoterapi” veya “sitostatik tedavi” adını alır.

Diğer ilâçlarla karşılaştırıldığında sitostatiklerin dozajının, yan etkileriyle çok yakından ilgili olduğu anlaşılır. Sitostatiklerin etkilerinin başladığı doz ayni zamanda yan etkilerinin olanca şiddetiyle ortaya çıkabileceği sınırdadır.

Sitostatikler etki tarzlarına, kimyasal yapılarına ve kökenlerine göre sınıflandırılmaktadır. Alküleyiciler bir alkil grubunun DNA ya kovalent bağ-lanması sonucu DNA nın fonksiyonunu bozarlar. Antimetabolitler doğal olarak nükleik asit sentezinde ön kademeler şeklinde ortaya çıkan analoglar olup en önemli enzimleri kompetitif tarzda inhibe ederler veya bizzat nükleik asidin yapısına girerek onun fonksiyonunu bozarlar. Antitümör antibiotiklere gelince bunlar mantarlardan elde edilmişlerdir ve DNA helezonlarını interkale ederek etkilerini gösterirler. Vinca alkaloidleri ise tubulin’e bağlanarak mitozu bozarlar.

Kemoterapinin etkisiz kalmasında primer ve sekonder direnç oluşumu rol oynamaktadır. Eğer bir tümör, toksik doza yakın bir dozda verildiği halde bir sitostatiğe gelişme duraklaması şeklinde bir yanıt vermiyorsa, o takdirde primer bir direnç söz konusudur. Sekonder dirençte ise, önceleri bir sitostatik ilâca yeterli yanıt veren bir tümörün zamanla o ilâçtan etkilenmez hale gelmesi söz konusudur. Direnç oluşumunda ilâcın alımı, retansiyonu, hücre metabolizmasının değişmesi ve spontan onarım mekanizmaları rol oynar.

Kemoterapi formları: Mono ve polikemoterapi olarak iki türlüdür. Monokemoterapide tek bir sitostatik uzun süre kullanılır. Örnek: Kronik lösemiler, över karsinomları, meme karsinomunda olduğu gibi. Monokemoterapi idâme ve interval tedavilerine de elverişlidir. Tek ilâçla tedavide toksisite azdır. Etkinlik yönünden her zaman üstünlük taşımaz.

Polikemoterapi (Kombinasyon tedavisi) ise tümör hücresi üzerine değişik tarzda etki gösteren, yan etkileri farklı birkaç sitostatik ilâcın bir arada kullanılmasıdır. Bundan amaç, yan etkilerin azaltılmasıdır. Sinerjik etkisi bulunan bazı sitostatiklerin etkilerinin birleşmesiyle daha fazla tümör hücresinin daha hızlı elimine edilmesi de amaçlanmaktadır. Böylece sekonder direnç de azaltılmış olmaktadır.

Kombinasyon kemoterapisi hemen daima aralıklı olarak uygulanmakta-dır. Her sitostatiğin dozajı ve tedavisiz aranın süresi ampirik olarak saptanan toleransa göre ayarlanmaktadır. Kemik iliği toksisitesi kısıtlayıcı en önemli etken olduğu için, intervaller kan tablosunun düzelmesine göre saptanmış olmaktadır.
Uygulama şekilleri: Sitostatiklerin bir kısmı oral kullanılır ve hastalar tarafından tercih edilen uygulama şeklini oluşturur. Ancak hastanın kompliansı oral kullanımda önem taşır, ilâcı almayı unutmamalıdır. Parenteral uygulama ise hastanın kompliansıyla ilgili değildir, fakat özellikle i.v. uygulamada bazı ilâçların paravazasyonla nekrozlar yapabileceği hatırdan çıkarılmamalıdır. Bazı ilâçların i.m. uygulamaları mümkündür

Örnek: Methotrexat, bleomycin. Sadece cytosinarabinosid s.c. zerkedilebilir.
Karaciğer habis tümörlerinde ve karaciğer metastazlarında intraarteriel sitostatik zerkleri tercih edilmektedir.

İntrakaviter sitostatik zerkleri özellikle plevra tümörlerinde, karın içi tümörlerinde uygulama alanı bulmuştur.

İntratekal kemoterapi ise habis lenfomalarda, lösemilerde ve bazı solid tümörlerde oluşan meningeosis neoplastica’da endikedir. Bu amaçla methotrexat, cytosinarabinosid ve thiotepa kullanılmaktadır.

Tedavi başarısının değerlendirilmesi: Sübjektif kriterlerden (iştah düzelmesi, ağrıların giderilmesi, güç artması gibi) ziyade objektif parametrelere göre değerlendirme yapmak gerekir:

Tam remisyon: Tüm tümör belirtilerinin silinmesi, laboratuar bulgularının normalleşmesi, hastanın yaşma uygun işgörme gücünü kazanması.

Kısmî düzelme: Tümör kitlesinin % 50 den fazla küçülmesi, yeni belirtilerin ortaya çıkmamış olması, tümör belirtilerinin belirgin düzelme göstermesi.

Duraklama: Tümör büyüklüğünde önemli bir değişiklik olmaması veya % 50 den daha az bir küçülme veya % 25 ten az büyüme saptanması.

İlerleme: Mevcut tümörün büyümeye devam etmesi, yeni odakların ortaya çıkması.
Bütün bu değerlendirmeler için tedaviye başlandıktan 3-4 hafta sonraki durum ele alınmış olmalıdır. Değerlendirmede remisyonlarm süresi de önem taşır. Tedaviden sonra hastanın hayatta kalma süresi en önemli kriterdir.

Tedavinin süresi: Sitoterapiye iyi yanıt veren vak’alarda tedaviye en fazla 6 ay devam edilir. Alman yanıtın değerlendirilmesi için maksimal süre 6-8 haftadır. Tümörün büyümeye devam etmesi halinde sitostatik tedavi sonlandırılmalıdır.

Kemoterapinin kontrendikasyonları: Kemoterapiye iyi yanıt veren tümörlerde dahi kontrendikasyonlar söz konusudur. Mutlak kontrendikasyonlar şunlardır: Birkaç günlük veya haftalık ömrü kalmış tümörlü hastaların terminal dönemi; ağır enfeksiyonlar (sepsis gibi), gebeliğin ilk ayları.

Nisbî kontrendikasyonlar daha fazladır ve hekimin geniş deneyimi değerlendirmede rol oynar: Genel durumun bozukluğu, organ fonksiyonlarının sınırlı hale gelmiş olması (kemik iliği, böbrekler, karaciğer, kalp), hastanın çok ileri yaşta olması, evvelce radyoterapi görmüş bir bölgede tümörün nüksetmiş olması, önceleri yapılmış bir kemoterapinin etkisiz kalmış olması, hastanın kooperasyon azlığı, kemoterapinin kontrol olanağının tedavi esnasında yeterli olmaması.

Kemoterapinin yan etkileri: Her sitostatiğin endikasyonları ile birlikte yan etkileri de ilgili bölümlerde ele alınacaktır.

Supportif tedavi: Kemoterapi esnasında hastanın genel bakımı iyi yapılmalıdır. Gerek tümörün, gerekse sitostatik ilâcın meydana getirdiği yakınmalar giderilmeye çalışılmalıdır. Bunlar arasında diyet, ağrı tedavisi, enfeksiyonlardan koruma ve enfeksiyonların tedavisi, kanamaların ve metabolizma bozukluklarının tedavisi gibi hususlar sayılabilir.

Tümör markerleri: Aslında tümör markerleri her zaman habis tümörler için spesifik değildir, selim tümörlerde de yüksek bulunabilmektedir.

şşş

Tümör markerleri şöylece özetlenebilir:

CEA: Gastrointestinal adenokarsinomlar, meme ve bronş karsinomları,

CA 19-9: Pankreas, mide, kolon karsinomları, v.s. CA 12-5: Över ve kolon karsinomları v.s. CA 15-3: Meme, kolon karsinomları v.s.

alfa-Fetoprotein: Testis, karaciğer, pankreas karsinomları v.s. beta-HCG: Testis, korion karsinomları v.s.

PSA (prostat için spesifik antijen): Prostat karsinomu Tireoglobulin: Diferansiye tiroid karsinomu.

İmmunoterapi: Biyolojik cevabı değiştirici tedavi (Biological Response Modifier) diye özetlenen yeni tedavi şeklinde çeşitli immun modülatörlerin tümör tedavisine ithali söz konusu olmuştur. Bunlar arasında saç hücreli lösemi (hair celi) ve larinks papillomatozunda alfaİnterferon tedavisinin etkinliği kanıtlanmış durumdadır.

Biyolojik cevabı değiştiricilere büyük önem verilmekte ve yakın gelecekte bunların tümör tedavisine büyük yenilikler getirebileceğine ümitle bakılmaktadır.

Adjuvan terapi: Özellikle meme kanserlerinde söz konusu olmaktadır. Henüz menopoza girmemiş meme kanserli kadınlarda 1-3 aksiller ganglion büyümesi mevcutsa 6 ay süre ile CMF şeması (Cyclophosphamid, Methotrexat, 5-Fluorouracil), postmenopoz dönemide bulunan 1-3 aksiller ganglionlu meme kanseri vak’alannda ise 2 yıl süreyle Tamoxifen oral uygulaması sayesinde 5-10 yıllık sürvinin % 25 oranında uzatılabildiği saptanmıştır. Adjuvan tedavi kolorektal kanserlerde de başarı ile uygulanmaktadır.

SİTOSTATİKLERİN SINIFLANDIRILMASI

ALKİLLEYİCİLER

N-Lost türevleri:

Cyclophosphamid (Endoxan, Syklofosfamid)
İfosfamid (Holoxan)
Trofosfamid (Ixoten)
Chlorambucil (Leukeran, Chlorambucü)
Melphalan (AiJceran)
Mechlorethamine (Mustin, Caryolysine)
Prednimustin (Sterecyt) Estramustin fosfat (Estracyt)

Etilendiamin türevleri:

Trietilenmelamin
Thiotepa (Thiotepa)
Hexamethylenmelamin (Hexastat)

Sülfon asidi esteri:

Busulfan (Myleran, Busulfan)

Nitrozüre bileşikleri:

CCNU (CCNU)
BCNU (Carmustin, Nitrumon, Carmubris)
Methyl-CCNU (Semustine)

Muhtelif:

İbenmethizin veya procarbazin (Natulan)
Dibrommannitol (Myelobromol)
DTİC, Dacarbazin (DTIC-DOME, Deticene)
cis-Diamino-dichloro-platin II, cis-platin (Sisplatin, Platosin)

ANTİMETABOLİTLER

Purin antagonistleri:

Thioguanin (Lanvis, Thioguanîn) 6-Mercaptopurin (Purinethol)

Pirimidin antagositleri:

5-Fluorouraçyl (Fluoro-Uracil)
Fluorodeoxiuridin (Floxuridine)
Cytosinarabinosid (Alexan, Cytosar)

Timidin antagonistleri:

Hydroxyurea (Litalir)

Folik asidi antagonisti:
Amethopterin, Aminopterin (Methotrexat,
Emthexat, Trexan)

ANTİBİOTİKLER

Aktinomisinler:

Actinomycin C
Actinomycin D (Lyovac Cosmegen)
Mitomisin C (Mitomycin C)
Mitramisin (Mithracin)

Antrasiklinler:

Daunorubisin (Daunoblastina, Ondena)
Dokzorubisin, Adriamisin (Adriblastina, Cerubidin)
Epidokzorubisin, Epirubisin (Farmorubicin)
Bleomisin (Bleocin)

BİTKİ ALKALOİDLERİ

Vinca alkaloidleri:
Vinblastin (Velbe)
Vincristin (Oncovin, Vincristin)
Vindesin (Eldisine)

Podofillin:

Podophyllin (Proresid)
VP 16 (Vepesid)
VP 26 (Vumon)

HORMONLAR

Androjenler:

Testosteron propionat. (Hormobion, Neo-Hombreol)

Östrojenler: Stilbestrol (Östrogenin)
Fosfestrol (Honvan)
Poliöstradiol fosfat (Estradurin)

Antiandrogen’ler: (Androcur, Eulexin)

Antiöstrogen’ler: Tamoxifen (Nolvadex-D, Tadex, Tamoplex, Tamofen)

Grestagen’ler: Progesteron (Depo-Provera, Farlutal, Proluton Depot)

Corticosteroid’ler: Prednisolon (Deltacortril, Codelton)
Tiroid hormonları (Thyranon, Tefor, Cynomel, Tiromel)

ENZİMLER

L-Asparaginase (Crasnitin)

BİYOLOJİK FAKTÖRLER

İnterferon’lar: İnterferon alfa-2a (Roferon) İnterferon alfa-2b (İntron-A)

İnterleukin
Büyüme faktörleri

Başlıca sitostatik ilâçlar

Yukarki sınıflamaya uygun olarak, yurdumuzda son yıllarda daha geniş ölçüde kullanılmakta olan başlıca sitostatik ilâçları gözden geçirmeye başlayalım:

ALKİLLEYİCİLER SİKLOFOSFAMİD

Nitrojen mustard türevidir. Bugün en çok kullanılan sitostatiklerdendir. Trombositopeni yapmaması büyük bir üstünlüktür.
Endikasyonları: Hodgkin hastalığı, lenfosarkom, mültipl miyeloma, retotel sarkom, dev folliküllü lenfoma (Brill-Symmers hastalığı,) Burkitt tümörü; meme, över karsinomu, seminom, koriyonepiteliyoma, akut lenfoblastik lö-koz.

Yan etkileri: Lökopeni, bulantı, kusma, alopesi, hemorajik sistit.

Dozaj: Oral ve parenteral kullanıma elverişlidir. Enjeksiyonları i.v. yapılır. En iyisi serum setinden vermektir, böylelikle damar duvarı korunmuş olur. Ağır vak’alarda tedaviye i.v. olarak günde 500 mg. (ilk gün toleransı anlamak üzere 200 mg) ile başlanır. Kan tablosu kontrol edilerek total doz 2-12 grama çıkıncaya kadar devam edilir. Lökosit sayısı 2000’e düşünce tedaviye son verilir.

İdâme dozu: Oral yoldan günde 1-3 drajedir. Hafif vak’alarda tedaviye doğrudan doğruya günde 3 defa 1 draje ile başlanır.

Preparatı: Endoxan draje 50 mg, Enjektabl flakon 200 ve 500 mg.; Syklofosfamid tablet 50 mg, Enj. flakon 500 ve 1000 mg.

İFOSFAMİD

Siklofosfamid’e benzer. Onun yerine kullanılabilir

Endikasyonları: Siklofosfamid’e duyarlı över, meme kanserleri, yulaf hücreli bronş karsinomu, seminom; Ifosfamid’e duyarlı testis teratomu, pankreas karsinomu, hipernefroma; lenforetiküler sistem tümörleri.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, hemorajik sistit, lökopeni.

Dozaj: Prospektüsüne göre sulandırıldıktan sonra günlük kg. başına 20-60 mg.’lık doz 5-10 gün süreyle i.v. verilir veya Ringer solüsyonu içinde enfüz-yon olarak kullanılır.

Preparatı: Holoxan Enjektabl flakon 200 mg, 1 g, 2 g.

KLORAMBUSİL

Bir nitrojen mustard türevidir.

Endikasyonları: Kronik lenfoid lösemi, Hodgkin hastalığı, lenfosarkom, dev folliküllü lenfoma, makroglobulinemi Waldenström.

Yan etkileri: Lökopeni, trombositopeni.

Dozaj: 3-6 hafta süreyle kg. başına günde 0,2 mg. (erişkin için günde 10-12 mg) oral olarak verilir. Hastanın ve hastalığın durumuna göre sonraki dozlar ve tedavi süresi saptanır.

Preparat: Leukeran tablet 2 ve 5 mg.; Chlorambucil tablet 2 mg.

MELFELAN

Mültipl miyelomanın spesifik ilâcıdır. Etkisi 2 ay içinde ortaya çıkar. Bu süre sonunda etkinin görülmediği vak’alarda tedaviye başka bir ilâçla devam edilmesi gerekir.

Endikasyonu: Mültipl miyelom.

Yan etkileri: İştahsızlık, bulantı, geç olarak kemik iliği inhibisyonu.

Dozaj: Başlangıç dozu günde 2-6 mg, idâme dozu 2 – 4 mg. oral. Yahut da 5 – 7 gün süreyle her 5 – 6 haftada bir günde kg. başına 1 mg. verilebilir.

Preparatı: Alkeran tablet 2 ve 5 mg.

MEKLORETAMİN

Bir nitrojen mustard türevidir.

Endikasyonları: Hodgkin hastalığı, non-Hodgkin lenfomalar, deri lenfomaları, bronş kanserleri.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, lökopeni, anemi, trombopeni, enjeksiyon yerinde flebit.

Dozaj: Monoterapide 0,1 mg/kg lık doz haftada bir i.v. verilir. Yahut 0,4 mg/kg lık doz 3-4 haftada bir i.v. verilebilir. Sulandırıldıktan sonra 1 dakika içinde serum setinden verilmelidir.

Preparatları: Mustin enjektabl flakon 10 mg, Caryolsine ampul 10 mg.

TRİETİLENTÎOFOSFORAMİD (Thio-Tepa)

En eski sitostatiklerdendir.

Endikasyonlan: Meme, över, pankreas, mide, barsak kanserleri, santral sinir sisteminin habis tümörleri, kronik lösemiler. Ayrıca mesane papillomu ve kanserinde, kondilomatalarda, plevra ve periton kanserlerinde lokal uygulanır.

Yan etkileri: Gastro-intestinal bozukluklar, sistalji, lökopeni, trombositopeni, alopesi.

Dozaj: Erişkinlerde haftada 1 defa 45-60 mg. i.v. verilir. Ya da 4 gün süreyle kg başına günde 0,2 mg i.v. kullanılır.

Preparatı;Thiotepa enjektabl flakon 15 mg.

HEKSAMETİLMELAMİN

Etilendiamin türevi bir alkilleyicidir.

Endikasyonları: Över kanseri ve bronş kanseri.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, periferik nöropati, lökopeni, trombositopeni.

Dozaj: Monoterapide 2-3 hafta müddetle günde 12 mg/kg oral olarak veri¬lir. 2-3 hafta ara verildikten sonra tedavi tekrarlanır.

Kombine olarak kullanıldığında 2 hafta süreyle günde m2 başına 100-200 mg verilir. Kapsülleri buzdolabında saklanmalıdır.

Preparatı: Hexastat kapsül 100 mg.

BUSULFAN

Değerini hiçbir zaman yitirmemiş sitostatiklerdendir. Sülfon asidi esteridir.

Endikasyonlan: Kronik miyeloid löseminin spesifik ilâcıdır. Polisitemia’da da kullanılır.

Yan etkileri: Gastrointestinal yakınmalar, hiperürisemi, kemik iliği depresyonu, akciğer fibrozu.

Dozaj: Oral kullanılır. Günlük dozu sabahları aç karnına 4-8 mg dır. KML’de lökosit sayısı 20 000 e düşünce tedavi sonlandırılır.

İdâme dozu: Günde veya günaşırı 0,5-2 mg dır.

Preparatlan: Myleran tablet 0,5 mg ve 2 mg, Busulfan tablet 2 mg.

BİS-KLORETİL-NİTROZO-UREA (BCNU)

Çok dikkatli bir damar içi enfüzyon yöntemiyle kullanılması gereken sitostatik ilâçtır.

Endikasyonlan: Beyin tümörleri, Hodgkin hastalığı, diğer lenfomalar, mültipl miyeloma.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, dozla ilgili olarak geç dönemde kemik iliği depresyonu, çok seyrek olarak karaciğer ve böbrek fonksiyon bozukluğu, akciğer fibrozu.

Dozaj: Prospektüsüne bakarak sulandırdıktan sonra monoterapide kg. başına 6-8 haftada bir 4 mg. i.v. enfüzyon olarak verilir. Kombine tedavide bu doz 2 mg.’a indirilmelidir.

Preparatı: Bicnu flakon 100 mg., Nitrumon flakon 100 mg. Carmustine flakon 100 mg.

KLORETİL-SİKLOHEKSİL-NİTROZO-UREA(CCNU)

Endikasyonları: Beyin tümörleri, akciğer tümörleri, lenfomalar, Hodgkin
hastalığı.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, stomatit, böbrek bozukluğu, geç dönemde kemik iliği depresyonu, alopesi.

Dozaj: Tek doz olarak 6 haftada bir kg. başına 2 mg oral. Kombinasyon tedavilerinde bu doz 1,5 mg. a indirilir.

Preparatı: CCNU kapsül 10, 40, 100 mg.

PROKARBAZİN

Bir metil-hidrazin bileşiğidir. Transmetilasyon reaksiyonlarını inhibe ederek DNA, RNA ve protein sentezini etkilediği kabul edilmektedir.

Endikasyonları: Hodgkin hastalığı, diğer habis lenfomalar.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, alkol entoleransı, dermatit, somnolans, prekoma, trombopeni, lökopeni.

Dozaj: Oral kullanılır. Monoterapide hergün kg. başına 3-4 mg, kombine terapide 2 mg. verilir. Doz gitgide artırılarak optimal etki elde edilinceye kadar toplam 6 g. verilebilir.

Preparatı: Natulan kapsül 50 mg.

İMİDAZOL-KARBOKSAMİD-DİMETİL-TRİAZENCDakarbazin)

Özellikle habis melanomanın ve Kaposi sarkomunun ilâcıdır.

Endikasyonları: Habis melanoma, Kaposi sarkomu, Hodgkin hastalığı, lenfomalar, yumuşak doku sarkomları.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, ateş, hepatotoksisite, geç dönemde kemik iliği depresyonu (ilâcın vücutta birikmesine engel olunmalıdır).

Dozaj: Her 3-4 haftada bir 6 gün süreyle günde kg. başına monoterapide 3,5 mg, kombine terapide ise 2-3 mg. dikkatli i.v. verilir.

Preparatı: Deticene enjektabl flakon 100 ve 200 mg.

SİSPLATİN

Cis-diammindichlorplatin bileşimindedir.

Endikasyonları: Özellikle testis ve överlerin metastatik tümörleri, skuamöz hücreli baş-boyun karsinomları, mesane kanserleri. Ayrıca kemik tümörlerinde, tiroidin medüler karsinomasmda ve nöroblastoma’da bazan iyi sonuç alınabilir.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, hemoliz, nefro-, hepato- ve ototoksisite, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: Her 3-4 haftada bir kg. başına monoterapide 2-2,5 mg, kombine tedavide 1,5-2 mg. 30 dakika içinde i.v. enfüzyon şeklinde verilir.

Preparatları: Platosin enjektabl flakon 10, 25 ve 50 mg; Sisplatin M.N. enjektabl flakon 10 mg; 25 mg;

ANTİMETABOLİTLER

TİOGUANİN

Endikasyonları: Akut miyeloblastik lösemi, akut lenfoblastik lösemi, kronik miyeloid lösemi.

Yan etkileri: Kemik iliği depresyonu.

Dozaj: 2 haftada bir 5 gün süreyle günde kg. başına 2-3 mg. per os.

Preparatı: Lanvis tablet 40 mg.

6-MERKAPTOPURİN

Purin antagonistidir. Uzun yıllardan beri akut miyeloblastik lökozun en çok kullanılan sitostatikleriden biridir.

Endikasyonları: Akut miyeloid lösemi, kronik lenfatik lösemi, Hodgkin hastalığı, solid tümörler.

Yan etkileri: İştahsızlık, bulantı, kusma, karaciğer fonksiyon bozukluğu, trombopeni, lökopeni, hematüri, kristalüri.

Dozaj: Oral ve i.v. yoldan kullanılabilir. Oral dozu günde kg. başına monoterapide 2,5 mg. dır. Kombine terapide ise bu doz 1,5-2 mg. olarak hesaplanır. Damar için enjeksiyon formu 5 gün arka arkaya olmak üzere günde kg. başına 15 mg.’dır. Kombine tedavide de ayni doz kullanılır. 5 günlük kürden sonra 15 gün ara verilir.

Preparatı: Purinethol tablet 50 mg, Mercaptopurin tablet 50 mg.

5-FLUORO-URASİL

Bir pirimidin antagonistidir. Uzun yıllardır kullanılıyor. Toleransı oldukça iyi bir sitostatiktir.

Endikasyonları: Rektum, kolon, meme, uterus, pankreas, karaciğer, över ve mesane kanserleri.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, stomatit, barsak ülserleri, diyare, iştahsızlık, seyrek olarak alopesi, serebellar semptomlar, kemik iliği depresyonu, angina pektoris, kalp aritmileri.

Dozaj: Önce bir yükleme kürü yapılır. Günlük kg. başına 15 mg. lık doz 3 gün arka arkaya i.v. perfüzyon veya enjeksiyon şeklinde verilir (bir günlük doz erişkinlerde 500-750 mg). Sonra haftada bir olmak üzere 500-750 mg. i.v. enjeksiyonlara devam olunur. Tedavi süresi hastanın toleransına ve hastalığın durumuna göre değişmek üzere ayları bulmaktadır.

Preparatları: Fluoro-Uracil ampul 250 mg, Efudix pomat % 5 liktir (Bazosellüler karsinomlarda ve keratozlarda kullanılır).

SİTOZİN-ARABİNOSİD (Sitarabin)

Endikasyonları: Non-lenfoblastik akut lösemiler, kronik miyeloid löseminin akut ekzaserbasyonları, lenfomalar (Hodgkin dışında), herpes virüsü enfeksiyonları.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, diyare, stomatit, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: Günde kg. başına 3-6 mg. 24 saat devamlı enfüzyon şeklinde veya günde 2 defa i.v. olarak verilir.

Preparatı: Alexan ampul 40 ve 100 mg., Cytosar flakon 100 mg.

HİDROKSİÜRE

Ure türevidir. DNA sentezini inhibe eder.

Endikasyonları: Kronik miyeloid lösemi, polisitemi, esansiel trombositemi, hipereozinofilik sendrom, habis melanom.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, diyare, stomatit, alopesi, eritem, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: Günde 2 defa (12 saatte bir) olmak üzere günlük doz 20-30 mg/kg dir.

Preparatı: Litalir kapsül 500 mg, Hydrea kapsül 500 mg.

AMETOPTERİN

Folik asit antagonistidir.

Endikasyonları: Akut lenfoblastik lösemi; över, bronş kanserleri; koriyonepiteliyoma, testis tümörleri.

Yan etkileri: Deri döküntüleri, ağızda ülserasyonlar, trombositopeni, lökopeni, karaciğer ve böbrek fonksiyon bozukluğu, alopesi, diyare.

Dozaj: Oral ve parenteral (i.m., i.v., intraarteriel, intratümöral, intratekal) kullanıma elverişlidir. Haftada bir 3 gün arka arkaya kg. başına 0,15 mg. oral verilir. Diğer sitostatiklerle kombine olarak verilecekse bu doz 0,1 mg. a indirilir. Daha düşük dozlar (0,05-0,075 mg/kg) hergün verilmeğe devam edilebilir. İntratekal olarak 2-3 günde bir kg. başına 0,2-0,4 mg. verilebilir.

Preparatları: Methotraxate tablet 2,5 mg, parenteral 5 ve 50 mg; Emthexate tablet 2,5 mg, ampul 5, 50 mg; Trexan tablet 2.5 mg, Enj. flakon 5 mg., 50 mg., 500 mg.

ANTİBİOTİKLER

 

DAKTİNOMİSİN (Actinomycin-D)

Çeşitli streptomiçes türleri tarafından meydana getirilen aktinomisinlerden biridir.

Endikasyonları: Wilms tümörü, rabdomiyosarkom, testis karsinomları, över karsinomları, Ewing sarkomu.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, yorgunluk, uyku hali, ateş, kas ağrıları, rektum irritasyonu, stomatit, farenjit, yutma güçlüğü, anoreksi, diyare, aplastik anemi, agranülositoz, pansitopeni, alopesi, akne, eritem v.s.

Dozaj: Erişkinlerde 5 gün süre ile günde 0,5 mg i.v., çocuklarda 15 mik-rogr/kg dozunda kullanılır. İkinci kür 3 hafta sonra yapılır. Solüsyonu hazırlandıktan sonra % 5 lik dekstroz veya fizyolojik NaCl solüsyonu içine konarak enfüzyon şeklinde verilir.

Preparatı: Lyovac Cosmegen liyofilize toz 0,5 mg lik flakon.

MİTOMİSİN-C

Streptomyces caespitosus’tan elde edilmiş bir antibiotiktir. DNA sentezini inhibe eder.

Endikasyonları: Lenfomalar, kronik lösemiler, sindirim kanalı karsinomları.

Yan etkileri: Gastro-intestinal bozukluklar, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: 3-6 hafta süreyle haftada 2 defa kg. başına 0,125 mg. i.v. verilir.

Preparatı: Mitomycin-C enjektabl flakon 2 mg.

MİTRAMİSİN

RNA sentezini inhibe eder.

Endikasyonları: Testislerin embriyonal karsinomları, Paget hastalığı.

Yan etkileri: Kanamalar, kemik iliği depresyonu, gastro-intestinal bozukluklar.

Dozaj: 8-10 gün süreyle kg. başına günde 0,025 mg. i.v. enfüzyon şeklinde verilir.

Preparatı: Mithracin flakon 2.5 mg.

DAUNORUBİSİN (Daunomisin)

Streptomyces peucetius’tan elde edilir. DNA ve RNA sentezini inhibe eder.

Endikasyonları: Akut lenfoblastik lökoz (ALL), akut miyeloblastik lökoz (AML), çocuklarda görülen bazı solid tümörler.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, stomatit, alopesi, kalpte ritm bozuklukları, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: 3 gün süreyle günde m2 başına 40-60 mg i.v.

Preparatı: Daunoblastina flakon 20 mg.

EPİDOKSORUBİSİN (Epirubisin)

Doksorubisin türevidir.

Endikasyonları: Solid tümörler, Hodgkin hastalığı, non-Hodgkin lenfo-malar, mültipl miyeloma.

Yan etkileri: Gastrointestinal yakınmalar, alopesi, kemik iliği depresyo-nu.

Dozaj: 3 haftada bir m2 başına 60-100 mg i.v.

Preparatı: Farmorubicin flakon 10 mg.

ADRİAMİSİN

14-hidroksi-daunomisin yapısında sitostatik etkili bir antibiotiktir.

Endikasyonları: Solid tümörler, lenfomalar, akut lösemiler.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, diyare, taşikardi, ağızda ülserler, alopesi, miyokart bozukluğu,

kemik iliği depresyonu.

Dozaj: Solid tümörlerde 3 gün süreyle kg. başına günde 0,5-1,2 mg. dikatli i.v. enjekte edilir. Kontrol altında bu enjeksiyonlar 3 haftalık aralarla tekrarlanır. Akut lökozda başlangıç dozu 3 gün süreyle günde kg. başına 0,4-0,5 mg.’dır.

Preparatı: Adribjastina liyofilize enjektabl flakon 10 mg.

BLEOMİSİN

Streptomyces verticillus kültür filtratından elde edilmiş bir antibiotiktir. DNA sentezini inhibe eder.

Endikasyonları: Lenfomalar ve deri, dudak, larinks, özofagus, bronş, serviks, penis, skrotum, vulva habis tümörleri.

Yan etküeri: Hematopoetik sisteme toksik etkisi yoktur. Alopesi, interstisyel pnömoni, akciğer fibrozu, ateş, stomatit, ağrılı deri kalınlaşmaları, büller ve pigmantasyon meydana getirebilirse de bunlar reverzibldir.

Dozaj: Haftada 2 defa kg. başına 0,5 mg. i.m. veya i.v. (erişkinlerde 15-30 mg) verilir. İntraarteriyel olarak da kullanılabilir.

Preparatı: Bleocin liyofilize enjektabl flakon 15 mg.

BİTKİ ALKALOİDLERİ

VİNBLASTİN

Hücre bölünmesini engelleyen sitostatiklerdendir.

Endikasyonları: Hodgkin hastalığı, akut ve kronik lösemiler, lenfosarkom, retikülosarkom, seminoma, testisin embriyonal tümörleri, koriyokarsinoma, mikozis fungoides.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, seyrek olarak ateş, alopesi, hafif nörotoksisite, kemik iliği depresyonu (i.v. enjeksiyonda ilâcı damar dışına kaçırmamalıdır, ağrılı ve uzun süreli nekrozlar yapar. En iyisi enfüzyon setinden vermektir).

Dozaj: Haftada bir defa kg. başına 0,15 mg. i.v. verilir. Preparatı: Velbe liyofilize flakon 1 mg.

VİNKRİSTİN

Hücre bölünmesini engeller.

Endikasyonları: Akut lösemi formları, Hodgkin hastalığı, lenfosarkom, nöroblastoma, Wilms tümörü, habis melanoma, rabdomiyosarkoma. Dozaj: Birer hafta ara ile kg başına 0,02-0,05 mg. i.v. Preparatı: Oncovin liyofilize flakon 1 mg; Vincristin liyofilize flakon 1
mg.

VİNDEZİN

Vinca rosea alkaloididir.

Endikasyonları: Lenfomalar, testis kanseri, meme, mesane kanserleri, koriokarsinom, mikozis funfoides.

Yan etkileri: Kemik iliği depresyonu, bulantı, kusma, alopesi, nörotoksisite belirtileri.

Dozaj: Haftada bir m2 başına 3-4 mg. i.v.

Preparatı: Eldisine flakon 10 mg (Türkiye’de yoktur).

TENİPOZİD (VM-26)

Endikasyonları: Beyin tümörleri, mesane kanseri, küçük hücreli akciğer karsinomu, yaygın lenfomalar, Hodgkin hastalığı, lösemiler.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, kemik iliği depresyonu.

Dozaj: i.v. uygulamaya elverişlidir. 3 günde bir kg. başına 1-1,5 mg. iv. verilir.

Preparatı: Vumon ampul 50 mg.

ETOPOZİD (VP-16)

Yeni bir sitostatiktir.

Endikasyonları: Küçük hücreli akciğer karsinomu, testis ve över karsinomları, Hodgkin hastalığı ve non-Hodgkin lenfomalar, akut non-lenfositik lösemi.

Yan etkileri: Bulantı, kusma, stomatit, titreme, ateş, flebit, alopesi, lökopeni, trombopeni, anemi.

Dozaj: Oral ve i.v. kullanıma elverişlidir. 2 haftada bir olmak üzere 1-5 gün süreyle günde kg. başına i.v. uygulama için 1,4 mg, peros 2,4 mg. verilir. Kapsüller mide boş iken alınmalıdır.

Preparatı: Vepesid kapsül 50 ve 100 mg, ampul 100 mg.

HORMONLAR

ANDROJENLER

Endikasyon: Meme kanseri.

Yan etkileri: Su retansiyonu, maskülinizasyon, libido artması.

Dozaj: Haftada 3 defa 100 mg. i.m.

Preparatları: Hormobin ampul 0,01 g, tablet 0,005 g; Neo-Hombreol ampul 25 mg; kombine

preparat: Sustanon 100 ampul üç tür testosteron bileşiğini içerir, üçünün toplamı 100 mg.’dır.; Proviron tablet 10 mg.

ÖSTROJENLER

Endikasyonları: Prostat karsinomu, postmenopozal dönemdeki meme kanseri.

Yan etkileri: Anogenital bölgede kaşıntı, yanma ve ağrı; ödem, halsizlik, bulantı; feminizasyon, erkekte jinekomasti; düşük doze edildiğinde veya düzensiz alındığında ve ilâcın kesilmesinde uterus kanaması.

Dozaj: Oral ve i.v. kullanılır. Başlangıç dozu olarak 5-10 gün süreyle günde 2 ampul, sonra 10-12 gün süreyle günde 1 ampul 1-2 saat içinde i.v. enfüzyon şeklinde verilir.

İdâme dozu: Oral olarak günde 3 defa 3-4 tablet. Sonraları idâme dozu gitgide azaltılarak günde 1 tablete indirilir ve buna aylarca
devam olunur.

Preparatları: Honvan ampul 250 mg, tablet 100 mg. (bu bir dietildioksis-tilben difosfat’tır).

Ostradiol preparatları şunlardır: Akrofolline ampul 10.000 ve 50.000 Ü.; Dimenformon ampul 5 mg; Progynon Depot ampul 10 mg, 100 mg.; etinilöstradiol preparatı: Lyndiol tablet 0,0,5 mg. etinilöstradiol ve 2,5 mg linesterol içerir; konjuge örtrojen preparatı: Premarin draje 0.625 mg ve 1.25 mg.

GESTAGENLER

Sitostatik etkili hormonlardandır. Progesteron türevleridirler.

Endikasyonları: Endometrium karsinomu.

Yan etkileri: Bulantı, başağrısı, başdönmesi, libido değişikliği, su retansiyonu (ödem).

Dozaj: Haftada 2 defa 300 er mg. veya haftada 1 defa 500 mg i.m. veya
hergün 100 – 200 mg. oral.

Preparatları: Farlutal tablet 5 mg; Proluton Depot ampul 500 mg; Hor-mofort ampul 250 mg; Depostat ampul 200 mg; Primolut-N tablet 5 mg.

ANTİANDROGENLER

Testis ve sürrenal kortekslerinde androjen yapımını inhibe ederler.

Endikasyonları: Prostat kanseri, püberte prekos. Yan etkileri: Libido kaybı, empotans.

Dozaj: Haftada bir 300 mg i.m. (orşiektomi yapılmamışlarda), 2 haftada bir 300 mg (orşiektomi yapılmışlarda).

Preparatları: Androcur tablet 50 mg, ampul 300 mg. ANTİÖSTROJENLER (Tamoksifen)

Endikasyonları: Meme kanseri metastazları, postoperatuar meme kanseri adjuvan tedavisi.

Yan etkileri: Ödem, vaginal kanama, hiperkalsemi, trombositopeni (bütün bunlar çok seyrek görülür).

Dozaj: Günde 2 defa 10 mg oral.

Preparatları: Nolvadex-D tablet 10 mg, Tadex tablet 10 mg, Tamoplex tablet 10 mg, Tamofen tablet 10 mg.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ