ASİT-BAZ DENGESİ NORMAL FİZYOLOJİ

Günlük karbonhidrat ve protein metabolizması sırasında yaklaşık 70 mEq/kg veya 1 meq/kg hidrojen iyonu oluşur ve vücut sıvılarına karışır. Buna ilaveten suyla birleşerek karbonik asit (H2C03) oluşturmak üzere fazla miktarda karbondioksit de oluşur. Bu asitleri elimine edecek etkili mekanizmalar olmasaydı vücut sıvılarının pH ları hızla düşerdi. Memelilerde günlük asit üretimini dengeleyecek ileri derecede gelişmiş sistemler mevcut olduğu halde hastalık durumunda asit-baz dengesizlikleri sıklıkla görülür.

Metabolizma sonucu ortaya çıkan hidrojen iyonları 2 büyük sistemle tamponlanır. Birincisi hücre içi proteinleri, örneğin eritrositlerdeki hemoglobin daha önemli olanı ise Hendersen-Hasselbach eşitliğinden anlaşılabilen bikarbonat/karbonik asit sistemidir.PH =PK+log

0.03xPCO2

(denklem 4)

HCO/H2CO3 sistemi için PK 6.1 dir.

Hidrojen iyon konsantrasyonu pH ile ters logaritmik şekilde ilişkilidir. 4 numaralı denklemin aşağıdaki şekilde değiştirilmesi logaritmayı ortadan kaldırdığı için daha kullanışlıdır.

IH*- 24xPC°a

(HCO3)

(denklem 5)

pH 7.1-7.5 sınırları içindeyken pH ile hidrojen iyon konsantrasyonu arasında yaklaşık olarak ters lineer bir ilişki vardır: pH daki her 0.01 düşüş için hidrojen iyon konsantrasyonu 1 mol artar. Normal kan pHsı olan 7.40’m 40 nmol/L hidrojen iyon konsantrasyonuna eşit olduğunu bilerek 7.1 ile 7.5 arasındaki pH’larda yaklaşık olarak hidrojen iyon konsantrasyonunun hesaplamak mümkün olur. Örneğin 7.30 pH 50 n mol/L hidrojen iyon konsantrasyonuna karşılık gelir. Bu tahmin verilen pH sınırlarının uçlarında %10 yanılma payı içerir.

5 nolu denklemin sağ tarafına dikkat edilecek olursa hidrojen iyon konsantrasyonunun PCO2 nin plazma bikarbonat konsantrasyonuna oranı ile belirlendiği ortaya çıkar. Vücut sıvılarında CO2 erir ve asit-baz çiftinin asidini oluşturan karbonik asit yapmak üzere su ile birleşir. Bu üç değişkenin herhangi ikisi bilindiğinde üçüncüsü denklemden hesaplanabilir.

5 nolu denklem metabolizma sonucu oluşan asidi vücudun nasıl attığını gösterir. Akciğer havalanması ile kan PCO2 si çok dar sınırlar içinde kontrol altında tutulur. Plazma bikarbonat konsantrasyonu böbrek tubulusları tarafından 3 büyük mekanizma ile ayarlanır:

(1) İdrarla bikarbonat kaybını önlemek için süzülen bikarbonat başlıca proksimal tubulustan geri emilir,

(2) hidrojen iyonları ilk oluştuğunda bunları tamponlayan bikarbonatı tekrar oluşturmak ve günlük asit üretiminin üçte birinin atılımında araç rolü oynamak üzere hidrojen iyonları titre edilebilir asit şeklinde atılır ve

(3) böbrekler bu hidrojen iyonlarının üretildiği zaman harcanan bikarbonatı tekrar oluşturacak şekilde amonyum iyonu biçiminde de hidrojen atarlar. Hacim eksikliği, artmış PCO2 ve hipokalemi HCO3 in tubuler reabsorbsiyonunu arttırır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ